Ağrı yakın görünümü.
sırala 
  Diyadin ilçe - Diyadin - Ağrı
1928k: Diyadin
E603v, E967: Dadeon
Y150: Daudyana
Kürd yerleşimi
■ `İran soylularından Ziyaeddin` tarafından kurulduğu efsanesi Şerefname'de (16. yy) dile getirilir. Daha sonra, Evliya Çelebi'ye atfen bu kişinin `Akkoyunlu Uzun Hasan oğlu Ziyaeddin` olduğu rivayet edilir. Oysa bu yerin 603 yılında Bizans-İran muharebesine tanık olan `Aratsani (Murat) Nehri üzerinde Dadeon/Tateon` olduğu muhakkaktır. ■ Ermeni tarihinde Diyadin-Hamur bölgesi, Dzağgants (`Çiçekli`) Dağı eteklerinde bulunduğu için Dzağgodn (`Çiçekli Eteği`) adıyla anılır. SN
■ Koord: 39° 42' 40'' D, 43° 2' 54'' K
  Eleşkirt ilçe - Eleşkirt - Ağrı
1911ht: Zêdkan/Zeydikan [ Kürd "aş." ]
1660eç: Eleşkird (idari bölge)
■ İlçeye adını veren eski Eleşkird şimdiki merkezin 12 km doğusunda bulunan Toprakkale hisarıdır. Zeydikan köyü Cumhuriyet döneminde ilçe merkezi olmuştur. SN
■ Nüfusunun çoğunluğu Kürttür. Farklı tarihlerde Karapapak ve Ahıska muhaciri iskanları da yapılmıştır.. seyyah
■ © 08.07.1790 Eleşkird Mutasarrıflığı'na yurtluk ve ocaklık olarak Abdülfettah Paşa'nın oğlu Halil Bey'in tayini. deyar heyran
■ Kürd dostu Ermeni yazar Siras, buralıdır. Buradan Ermenistan'a göç ettikten sonra, kendisini katliamdan kurtaran Kürd halkı için iki Kürtçe kitap yazar. Memê u Eyşê ve Letife (1932 ve 1934). Qazi
■ Koord: 39° 42' 40'' D, 43° 2' 54'' K
  Hamur ilçe - Hamur - Ağrı
1911ht: Xamur
Kürd yerleşimi
■ Bazı eski Kürt şarkılarında burası için Hewaran deniliyor. İlçede tarihi bir kümbet ve kuzeyinde Geliyê Xamurê denilen yerde ise bir kale kalıntısı vardır. Mar(d)astan
■ Koord: 39° 42' 40'' D, 43° 2' 54'' K
  Patnos ilçe - Patnos - Ağrı
■ Erm Patnots nehir ve kasaba adı 10. yy'dan itibaren kaydedilmiştir. Ermenice <<+nots>> eki `+lik` anlamındadır, ancak Eski Erm <> (modern telaffuzu bad) `duvar` sözcüğüyle tevili kolay değildir. Bazı Türkçe kaynaklarda zikredilen Yun Patisos/Patissos adı hayal mahsulüdür. SN
■ © 22.01.1863 Erzurum ve Hakkari eyaletleri dahilinde kain Malazgird, Sarısu, Patnos ve Erciş kazalarında meskun Hasnanlı ve Haydaranlı Aşiretleri aralarındaki husumetten doğan olayları önlemek üzere Anadolu Ordusu tarafından Miralay İsmail Bey'in görevlendirildiği. deyar heyran
■ Buradaki Badıllı aşiretine mensup köyler Memanilerin alt kolundandır ve Kürt kökenlidirler. Türkmen Beğdililer ile karıştırılmamaları gerekir. metonio
■ Koord: 39° 42' 40'' D, 43° 2' 54'' K
  Taşlıçay ilçe - Taşlıçay - Ağrı
Kr: Avkevir [ Kürd "taşlıçay." ]
■ 20. yy başında Azeri yerleşimi. Kısmen Kürd yerleşimi
■ 19. yy'da Caferi (Şii) Azeriler iskan edildi. 1954'te ilçe oldu. Kürtçe Avekevır adı Türkçeden çeviridir. SN
■ Taşlıçay yerleşimi ilk iskan edildiğinden beri (1828-29) Azeri yerleşimidir. Kürtler ve bazı Karapapaklar Taşlıçay ilçe merkezine daha sonradan yerleşmiştir. metonio
■ Koord: 39° 42' 40'' D, 43° 2' 54'' K
  Tutak ilçe - Tutak - Ağrı
1911ht: Tutak | Antab [ Kürd dutax? "ikimahalle" ]
E1902: Andab (idari bölge) [ Erm ]
■ 20. yy başında Karapapak yerleşimi. Kısmen Kürd yerleşimi
■ İdari bölge adı öteden beri Andap/Antap'tır. Ortaçağ Ermeni kaynaklarındaki Dvaradzadap' iline tekabül eder. İsim muhtemelen Ermenide dap' տափ `düzlük, alan` kelimesiyle ilgili olmakla birlikte tam yapısı açık değildir. ■ Kasaba 1878'de iskân edildi. Nehrin iki yakasını kapladığı için İkimahalle adı verildiği rivayet edilir. SN
■ 1878'de Karapapak nüfusun iskân edildiği bir yer iken günümüzde Türk-Kürt nüfus eşitlenmiştir. seyyah
■ Koord: 39° 42' 40'' D, 43° 2' 54'' K
  Ağrı il - Aa - Ağrı
1946k: Ağrı
1928k: Karaköse
1891d: Karakilise
1850: Şorbulak [ Tr "tuzlupınar" ]
■ 20. yy başında kısmen Karapapak yerleşimi. Şimdi Kürd yerleşimi
■ Karakilise köyü 1860 yılı dolayında Pakrevand (Üçkilise) piskoposu Hovhannes önderliğinde Bitlisli bir grup Ermeni tarafından, karayolu üzerinde kiliseye vakfedilmiş bir mülkte 10-15 dükkan olarak kuruldu. Daha önce bu yere Şorbulak (Türkçe `tuzlupınar`) adı verildiği söylenir. 1877-78 Rus harbinden sonra Türk ve Karapapak muhacirler iskân edildi. 1890 civarında askeri garnizon kuruldu. Milli Mücadele esnasında 1919 yılında adı Kazım Karabekir'in önerisiyle Karaköse olarak değiştirildi. ■ Merkezi Ağrı dağı gölgesindeki Bayezid (Doğubeyazıt) kasabası olan Bayezid vilayetine 1927'de Ağrı Vilayeti adı verildi. Ertesi sene il merkezi Karaköse kasabasına nakledildi. ■ Ağrı Dağının adı, dağın kuzey yamacında 2300 m rakımda bulunan ve 1840'ta bir heyelanda yok olan Ağori köyünden gelir. Iğdır-Aralık-Yenidoğan maddesine bakınız. SN
■ © 13.08.1891 Rusya'dan Karakilise'ye hicret etmiş Hemedanlı, Şeykanlı ve Zeylanlı Aşiretlerinin iskanları için ... deyar heyran
■ Çoğunlukla Kürtler ve azınlık olarak Türkler (Karapapak) yaşamaktadır. Türk
■ Koord: 39° 42' 40'' D, 43° 2' 54'' K
  Doğubeyazıt ilçe - Doğubeyazıt - Ağrı
1660eç: Bayezid (başka yer)
■ Eski Bayezid kenti 1930'da TC kuvvetlerince tahrip edildikten sonra kurulan yeni kenttir. SN
■ Koord: 39° 42' 40'' D, 43° 2' 54'' K


Grafik harita göster     haritada ara : km