haritada ara :   km  
Trabzon'da 19 yerleşim bulundu.
sırala 
Şalpazarı ilçe - Şalpazarı - Trabzon
1916h 📖 Kireç | Şarlıpazarı [ Tr "Şarlı (Beşikdüzü) pazarı" ]
1902hk 📖 Şarpazarı [ Tr şar "şehir?" ]
1800~ 📖 Ağasar (idari bölge) [ Tr akhisar ]
■ 20. yy başında Çepni yerleşimi.
■ Aslı Şar Pazarı veya Şarlı Pazarı olup, bu yerde şal yapıldığı için bu adı aldığı rivayeti halk etimolojisidir. ■ Ağasar esasen ilçe merkezi içinden akan derenin ve bu dere etrafında bulunan 29 parça Türkmen köyünün ortak adıdır. İlçe merkezi eski Kireç köyüdür. SN
Beşikdüzü ilçe - Beşikdüzü - Trabzon
1914h 📖 Büyükliman
E1819 1914h 📖 📖 Şarli (idari bölge)
■ 20. yy başında Çepni yerleşimi.
■ Eski Şarli nahiyesinin merkez yerleşimi daha yukarıdaki Nefsişarli mahallesidir. Sahil yerleşimi 19. yy'da gelişmiştir. 1940 yılında resmiyete geçen Beşikdüzü adı yakındaki Beşik Dağı'na izafeten verilmiştir. SN
Vakfıkebir ilçe - Vakfıkebir - Trabzon
1914h 📖 Fol | Büyükliman
1902hb 📖 Folbazar | Vakfıkebir
E1819 📖 Folağzı Pazarı + Küçük Liman
■ Fol ırmağı ağzında olduğu için Fol Pazarı ve Büyük Liman adını taşımıştır. İlçedeki köy adlarının hemen hepsi Rumca iken 1913 yılında Dahiliye Nezareti kararıyla Türkçeleştirildi. SN
■ İlçenin 7 köyü Çepnilerden geri kalan köyleri ise büyük oranda "Horumlardan" meydana geliyor. Ali
Tonya ilçe - Tonya - Trabzon
1928 📖 Ortamahalle
1902hb 📖 Tonya
Y1400~b 📖 Thoanía [ AnaD ]
■ 20. yy başında kısmen Rum Ortodoks yerleşimi.
■ Tonya idari birim adıdır. İlçe merkezi eski Ortamahalle köyüdür. 19. yy sonunda ilçe (idari birim) nüfusu 8000 Müslim ve 1676 Rum hane idi. SN
■ Tonya İlçe - TrabzonOsmanlı belgelerinde “Tonya” adı ilk defa Akçaabat kazasına bağlı bir Karye/köy olarak, 1583 tarihli,Tapu Tahrir Defterinde kayda geçer. Tonya karyesine bağlı Kumyatak ve Karaağaç (Asporyani) adlı mezraları vardır. 1869 Trabzon Vilayet Salnamesi”nde Tonya ve Vakfıkebir’in nüfusu birlikte yer almaktadır. 106 köyde, 4058 hane olduğu ve 15701 müslüman nüfusun yaşadığı belirtilmekte, “Çerkes, Rum, Ermeni” nüfusa rastlanmamaktadır bu sırada Tonya Gümüşhane’ye bağlı bir bucak merkezi olarak görünür. Seddül Bahir
■ Halkın büyük bir kısmı Rumca ve Türkçe anadilli "Horumlardan" meydana geliyor. Az bir kısmı da Şalpazarından gelme "Çepni" kökenli. Ali
Çarşıbaşı ilçe - Çarşıbaşı - Trabzon
1913a 📖 Çarşıbaşı
1876s 1914h Cavdandoz / Çavdaniyoz [ Yun ]
E1819 📖 İskefiye Pazarı
■ İskefiye ırmağının ağzındadır. 20. yy başında İskefiye nahiyesi merkezi idi. SN
■ İlçenin çoğunluğu "Horum" adı verilen insanlardan oluşur. Ancak ilçede önemli miktarda "Çepni" nüfusu da yaşamaktadır. Ali
Düzköy ilçe - Düzköy - Trabzon
1928 📖 Xaçka [ Erm xaçga "Xaçik (haççık?) köyü" ]
1583t 📖 Xaçku
■ Bir köy hariç halkınının tamamına yakını "Horum"denilen topluluktan meydana gelir. Ali
■ Düzköy ilçesinde Rumca konuşulmaz. 20. yy başlarında Rumca konuşulduğuna dair bir kaynağa ulaşılamadı. Ayrıca bütün halka 'Rum mühtedisi' yakıştırması yapmak yanlıştır. Cihad Gümüs
Akçaabat ilçe - Akçaabat - Trabzon
1902hb 📖 Platana | Akçeabat
1876s 📖 Polathane
Y1432 📖 Platána [ Yun "çınarlık" ]
1522t 📖 Akçaabad (idari bölge)
■ Akçaabad/Akçaova idari birimin, Polathane merkez kasabanın adıdır. Platana adı en erken 1432 tarihli bir Trabzon fermanında görülür, ancak yerleşim 1235 öncesinde mevcuttur. Pulathane/Polathane adı Platana'dan uyarlanmıştır. 19. yy sonunda nüfusu 38.000 Müslim, 4000 Rum ve 3000 kadar Ermeni'den oluşmaktaydı. SN
■ Halkın ezici çoğunluğu(7-8 köy hariç) "Horumlardan" meydana gelir. Diğer "Horum" iskan merkezlerinde olduğu gibi Akçaabattaki Horumların çoğunluğu 17.yy'da İslam'ı kabul etmiştir. Ali
Maçka ilçe - Maçka - Trabzon
1928 📖 Cevizlik
Y1895 📖 Karídia [ Yun "cevizlik" ]
1522t 📖 Maçuka (idari bölge)
Y1278 📖 Mátsouka (idari bölge) [ Lz Maçxa "?" ]
■ 20. yy başında kısmen Rum Ortodoks yerleşimi.
■ Maçka ve Paleomaçka (Hamsiköy dolayı) Trabzon Rum devleti çağından beri bölge adıdır. İsim Rumca olmayıp, muhtemelen eski bir Tzan/Laz dilinden gelir. 20. yy başında nahiye nüfusu 12.000 Hıristiyan Rum ile bunun yarısı kadar Rumca konuşan Müslümandan oluşmaktaydı. Şimdi ilçe merkezi olan kasaba eski Karidya/Cevizlik köyüdür. ■ Maçka köy ve mahalle adları, Sümela, Vazelon ve Peristera manastırlarının 1278, 1364, 1386 ve 1415, 1417, 1429 tarihli vakfiyelerinde kayıtlıdır (B&W 251 vd.). Burada çoğunu 1364 olarak işaretledik. SN
Ortahisar ilçe - Ortahisar - Trabzon
E1819 📖 Ortahisar
■ Trabzon’un sur içi bölümünü oluşturan üç kısımdan biri olan Ortahisar, 2014 idari reformuyla Trabzon merkez ilçesinin adı olmuştur. SN
■ Ortahisarın etnik yapısı Trabzon'un diğer ilçelerine oranla çok daha karışıktır. Bölgeye Anadolu,Balkan ve Kafkaslardan göç olmuştur. 1486 tahrir defterine göre Trabzon merkeze 258 hane Müslüman nüfus yerleştirilmiştir. Bunların bir kısmı Türk kökenliyken bir kısmı da Balkan(Arnavut,Boşnak,Yunan vb.) kökenlidir. Ancak yine de nüfusun ezici çoğunluğu "Horum" denilen Trabzon yerlisidir. Bunu hem Heath Lowry kitabında(Trabzon şehrinin İslamlaşması ve Türkleşmesi) kanıtlarken, şehri 1640 yılında ziyaret eden Evliya Çelebi de balıkçıların Müslüman halka Rumca hitap ettiğini kayda geçirmiştir. Ali
■ Üstteki yazıda bir kaç mantık hatası var. 1486 yılında Osmanlı topraklarında Müslüman olmuş bir Arnavut veya Boşnak topluluğu mu vardı acaba? Ayrıca neden ve nereden Yunan yerleştirilsin? Arnavutların toplu İslamlaşması 1500lerin ortalarında, Boşnak alt etnisitesinin oluşumu ise 1600lü yılların başlarına denk geliyor. metonio
Trabzon il - Aa - Trabzon
1282 📖 Trabzûn
Y-399 📖 Trapezoús akk. Trapezoúnta [ Yun "masatepe?" ]
■ MÖ 756’da Milet veya Sinop kolonisi olarak kurulduğu rivayet edilir. Trapezoûs adının kökeni tartışılmıştır. Milat öncesinden 15. yy’a dek Yunan dünyasının en doğudaki ucu olarak önem taşımıştır. Yer adlarının büyük çoğunluğu 20. yy’a dek Rumca idi. SN
Yomra ilçe - Yomra - Trabzon
Y1895 📖 Gemourá
1928 📖 Yomra (idari bölge)
1876a 📖 Yomera (nahiye) [ Yun ]
■ 20. yy başında kısmen Rum Ortodoks yerleşimi.
■ İlçeye adını veren asıl Yomra 3 km daha batıda ve tepede olan Yalıncak (Yemora) köyüdür. Nahiye/kaza merkezi 19. yy'da Dirona köyüne (şimdi Gürsel mahallesi) taşındı. Sahilde batıya doğru genişledi. SN
■ Halkının tamamına yakınını "Horum" denilen Trabzon yerlisi meydana getirir. Ali
Arsin ilçe - Arsin - Trabzon
1925h 📖 Arsen İskelesi [ Yun ]
Y1900~ 📖 Arsinóê
■ Nüfusun kahır ekseriyeti Horum denilen yerli halkdan ibarettir. Tahrir defterleri,Kalandar etkinlikleri, yer isimleri , tabutla ölü gömme ve kullanılan Türkçedeki birçok Romeyika kelime vb. bunun kanıtı niteliğindedir. Ali
Araklı ilçe - Araklı - Trabzon
1902hb 📖 Sürmene | Herakli
1876s 📖 Ereğli [ Yun hêráklia "Heraklios yeri" ]
1928 📖 Karadere (idari bölge)
1913a 📖 Türkyuvası (idari bölge)
■ Eski Sürmene kazasının merkezi idi. Cumhuriyet döneminden ilçenin `Hemşinli` nüfus barındıran Karadere vadisi Araklı adıyla ayrı idari birim oldu. 1819'da yazan Trabzonlu Pjişkyan'a göre `Hepsi Rum ve Ermeni mühtedisi olan Sürmeneliler [yani Araklı vadisi halkı - SN] haydut insanlardır. Ermeni olanlar Hemşin'den gelmiş olup bugüne kadar Ermenice konuşurlar, Ermeni lakaplarını da muhafaza etmişlerdir. İçlerinde Hıristiyan ibadetlerini bilen, haça hürmet eden ve kiliselere gizlice yardım eden ihtiyarlar mevcuttur.` 1847'de Sultan Abdülmecid tarafından tetkik gezisine gönderilen Feruhan Bey'e göre Sürmene ahalisi 1715 yılında Müslümanlığı kabul etmiş olup çoğu halen [19. yy ortalarında] Ermenice konuşmaktaydı. İttihat ve Terakki yönetimi tarafından 1913'te verilen Türkyuvası adı, bu hususların dolaylı teyidi niteliğindedir. ■ Bryer ve Winfield'e göre Araklı adı Bizans imp. Heraklios'un 626 yılında ordusuyla konakladığı yere işaret ediyor olabilir. SN
Sürmene ilçe - Sürmene - Trabzon
1522t 📖 Sürmene (idari bölge)
Y17 📖 Susurmêna / Sousarmia (idari bölge) [ AnaD ]
■ Sürmene esasen bugünkü Araklı, Sürmene ve Köprübaşı ilçelerini kapsayan bölgenin adıdır. 20. yy başına dek Sürmene adını taşıyan kaza merkezi, şimdiki Araklı kasabasıdır. Cumhuriyetten sonra Sürmene adı eski Homurgan, Gölense, Civra ve Kastel mahallelerini kapsayan alana taşındı. SN
■ Tamamına yakını Türkçe anadilli "Horum" yerleşimi. Ali
Köprübaşı ilçe - Köprübaşı - Trabzon
1928 📖 Garbî Goneşara [ Yun ]
■ Garbi Goneşara, köprübaşı ilçesinin adı değildir. Köprübaşı ilçesinin yerleşim yeri olarak kullanılması cumhuriyet dönemine denk geldiğinden ismi Köprübaşı olarak verilmiştir. Garbi Goneşara diğer adıyla Büyükköy diye bilinen şu an Köprübaşı ilçesine bağlı Fidanlı mahallesinin adıdır. Fakat söyleniş şekli Goneşara olarak telaffuz edilmeyip Güneşara diye söylenir ve adın menşei güneş arama çalışması anlamına gelen güneşara olarak anlatılır. Ayrıca bu köyde Arekel diye bilinen bir yerleşim yeri de vardır, ki Arakel [havari anlamına gelir ve çok yaygın bir kilise adıdır.] Yöre halkının dilinde Ermenice ve Rumca birçok kelime vardır. ali şükrü parlak
■ İlçenin tamamına yakını "Rumca" ve "Türkçe" anadilli "Horum" adı verilen yerli halktan müteşekkildir. Ali
■ Köprübaşı kaza merkezinde Rumca konuşulmaz. Ulaşılan bilgiler 20. yy başlarında da Rumca konuşulmadığını gösteriyor. Köken hakkında bir bilgiye vasıl olunamadı ise de, halk Sünnidir ve bugün kendisini 'Türk' olarak ifade etmektedir. Köprübaşı kazasında sadece 'Beşköy' beldesi Rumca konuşur. Cihad Gümüs
Dernekpazarı ilçe - Dernekpazarı - Trabzon
1902hk 📖 Kondú [ Yun ]
■ Kısmen Rum dilli Müslüman yerleşimi
■ Kökeni Adana ve Bayburt gibi bazı yerlere dayanan Türk sülaleler haricinde ilçenin çoğunluğu Müslüman Karadeniz Rumudur. Örneğin Şahismailoğlu ailesi Bayburt'un Karlıca köyünden gelip yerleşmiştir. Fettahoğulları ise Çukurova kökenli olup bir kısım mensupları Doğu Karadeniz'e toplu sürgün yemiştir. metonio
■ Büyük oranda "Rum" dilli "Horum" yerleşimi. Ali
Çaykara ilçe - Çaykara - Trabzon
1515t 📖 Katoxor [ Yun katoxôra "aşağıköy" ]
■ 20. yy başında Rum dilli Müslüman yerleşimi. Kısmen Rum dilli Müslüman yerleşimi
■ 1948'e kadar Of'a bağlı bir yerleşim birimiydi Ahmet
■ Büyük çoğunluğu Rum dilli "Horum" yerleşimi. Ali
Of ilçe - Of - Trabzon
1928 📖 Solaklı
1665 📖 Of (idari bölge)
Y130 📖 Ophiós akk. Ophioúnta (neh) [ Lz opute? "köy, yerleşim" ]
■ Geçmişte Of, Hayrat, Dernekpazarı ve Çaykara ilçelerini kapsayan bölgenin ortak adıdır. Bölge ve nehir adı olan Ophis/Of 2. yy'dan itibaren kaydedilmiştir. Halen Of ilçe merkezi olan kasaba 19. yy'da Solaklı adıyla kuruldu. ■ İlçe bütünü 17. yy'da Müslümanlığı kabul etmiş yerli nüfustan oluşur. 20. yy başında ilçe nüfusunun tamamına yakını Müslüman olduğu halde çoğunluk Rumca konuşurdu. Halen sadece Çaykara ilçesinin köylerinde Rumca yaygındır. SN
■ "İlçe bütünü 17. yy'da Müslümanlığı kabul etmiş yerli nüfustan oluşur" kısmı hariç notunuza katılıyorum. Of vadisini oluşturan bölgenin belki üçte biri dışarıdan (yani Anadolu çevresinden) yerleşmiştir ve bu durum yalnızca sülaleler açısından kayıtlıdır. Çaykara ve Dernekpazarı ilçelerinin çoğu yerleşiminde Rumca konuşulurken Of ve Hayrat ilçelerinin ancak bir veya iki yerleşiminde Rumca anadilli nüfus bulunur. Trabzon Merkez'in doğusundan Rize Çayeli'ye kadarki çizgi için kesin etnisite belirtmek cidden zor, dolayısıyla sülalelere ayırarak devam etmek daha mantıklı olacaktır. metonio
■ Başta Şakir Şevket olmak üzere birçok tarihçi Of halkının neredeyse tamamına yakınının Rum kökenli olduğunu eserinde belirtmiştir. İlçeye sonradan göç ise yok denecek kadar azdır. Of halkının sahil kesimi de dahil Rumcayı 100-150 yıl öncesine kadar muhafaza etmesinin başlıca sebebi ise medreselerin Rumca eğitim vermesidir. Mesela eğitim merkezi olan Solaklı vadisine nispeten uzak olan Hayrat'ta Rumca neredeyse hiç konuşulmaz. Ali
Hayrat ilçe - Hayrat - Trabzon
Eski adı: Xumruk Kapan
■ Of'a bağlı Xundez köyünün medresi ile ünlü Xumruk Kapan mahallesi iken 1969'da Hayrat adıyla belediye, 1991'de ilçe olmuştur. SN
■ İlçe halkının tamamına yakını Türkçe anadilli Horumlardan meydana gelir. Ali
■ Hayrat ilçesinde Rumca konuşulmamaktadır. 20. yy başlarında Rumca konuşulup konuşulmadığına dair de bir bilgiye ulaşılamadı. Bütün ilçe halkına 'Rum mühtedisi' yakıştırması yapmak ta yanlıştır. Doğu Karadeniz'e pekâlâ Türklerin de yerleştiği biliniyor, bu babda halk büyük nisbetle kaynaşmış ve bugün kendisi 'Türk' olarak ifâde etmektedir. Cihad Gümüs


 
Copyright 2010-2020 Sevan NİŞANYAN. Alıntılarda kaynak gösterilmesi rica olunur.