haritada ara :   km  
Mardin'de 10 ilçe bulundu.
sırala 
Derik ilçe - Derik - Mardin
K1980 📖 : Dêrika Çiyayêmazî [ Kürtçe "Mazıdağı kilisesi" ]
1518a : Derük
■ 20. yy başında kısmen Ermeni yerleşimi. Şimdi Kürt-Sünni yerleşimi
■ Nüfusun Çoğunluğunu Kürtlerin oluşturduğu ilçe merkezinde azınlık olarak Araplar da mevcuttur
■ Koord: 37° 21' 54'' D, 40° 16' 3'' K
Mazıdağı ilçe - Mazıdağı - Mardin
E1403 📖 : Şmrax
1869s 📖 : Mazudağı (idari bölge)
Kürt-Sünni yerleşimi
■ Mazıdağı Osmanlı döneminden beri idari birim adıdır. Merkez kasabanın adı Şemrex’tir. 14. yy sonunda Ezidilere ait olan kasabayı Timur tahrip etmiş ve halkını kılıçtan geçirmişti. SN
■ Mazıdağı, eski Şam yolunun geçtiği yerdir. Zaten Şemrex de Kürtçe Şem (şam) rex (yol) demektir. mustafa
■ Nüfus çoğunluğunu Kürtlerin oluşturduğu ilçe merkezinde azınlık olarak Araplar da mevcuttur
■ Koord: 37° 28' 46'' D, 40° 29' 14'' K
Kızıltepe ilçe - Kızıltepe - Mardin
K 📖 : Qosar [ Türkçe Koçhisar ]
E1902 1928 📖 📖 : Til Ermen [ Arapça "Ermeni höyüğü" ]
A870 📖 : Dunaysir
1518a : Koçhisar (başka yer)
■ 20. yy başında kısmen Ermeni yerleşimi. Şimdi Kürt-Sünni yerleşimi
■ Tarihi kent Dunaysir ve Tell Ermen adlarını taşır. (E. Bosworth `Dunaysir and its History` in Acta Orientalia 59.1, 2006). Ayrı bir yerleşim olan Koçhisar Osmanlı döneminde büyüyerek nahiye merkezi olmuş ve günümüzde eski kenti de içine almıştır. ■ Tell Ermen nüfusu 1895’e dek büyük oranda Ermeni iken bu tarihten sonra Ermeni kalmamıştır. Halen şehir Türkiye’nin en büyük Kürt yerleşimlerinden biridir. SN
■ Nüfusun çoğunluğunu Kürtlerin (>%85) oluşturduğu ilçe merkezinde azınlık olarak Arap (% 10) ve Süryaniler de mevcuttur. Kürtleşmiş Çeçen aileler de bulunmaktadır.
■ Koord: 37° 11' 46'' D, 40° 35' 9'' K
Artuklu ilçe - Artuklu - Mardin
■ Mardin merkez ilçesine 2014’te Artuklu adı verildi. Selçuklu kumandanlarından Eksük oğlu Artuk’un sülalesi Mardin’de 12.-14. yy’lar arasında hüküm sürmüş ve çok sayıda bayındırlık eseri bırakmıştır. SN
■ Koord: 37° 19' 19'' D, 40° 43' 32'' K
Yeşilli ilçe - Yeşilli - Mardin
1917h 📖 : Rişmil [ Süryanice ]
Müslüman Arap yerleşimi
■ Nüfusun Çoğunluğunu Arapların oluşturduğu ilçe merkezinde azınlık olarak Kürtler de mevcuttur.
■ Koord: 37° 20' 26'' D, 40° 49' 32'' K
Savur ilçe - Savur - Mardin
K 📖 : Stewr
A1220 📖 : Ṣawr
Y553 Y610 📖 📖 : Saúras / Tzaúras [ Süryanice Ṣawro "sur, hisar" ]
■ 20. yy başında Müslüman Arap yerleşimi. Şimdi Müslüman Arap yerleşimi
■ Bugünkü ilçe eski Avine (Sürgücü) ve asıl Savur bölgelerini kapsar. Merkez kasabada 19. yy başına dek Ermeni ve/veya Süryaniler egemen iken bu tarihten sonra kaza merkezi Müslüman Arap kimliğine bürünmüş, Hıristiyan nüfus ise yakındaki Kıllıth kasabasına yerleşmiştir. ■ Gerek Süryani gerek Arap kaynaklarında sad harfiyle Sawr yazılır. Kürtçe Stewr adı yakın çağda yakıştırma yoluyla ortaya çıkmış olmalıdır. SN
■ Savurun Kürtçe ismi olan Stewr Kürtçe'de "Kısır, sert" manasına gelir. Bu durumda toprak için kullanılmıştır. LakedemonianZvingi
■ Koord: 37° 32' 15'' D, 40° 53' 16'' K
Ömerli ilçe - Ömerli - Mardin
K 📖 : Mehsert
1928 📖 : Maˁserti
1775z 📖 : Ömerkanlı (aş.)
1928 📖 : Ömerkan (idari bölge) [ Kürtçe "Ömerler (aş.)" ]
■ Eski nüfusu Süryani iken 1609 yılında Patrik Sotfo devrinde topluca Müslümanlığı kabul ettikleri kaydedilmiştir. Kasaba nüfusu ağırlıkla Arapça konuştuğu halde köylerde Kürtçe egemendir. SN
■ © 02.04.1775 Rakka iskanbaşısı Milli aşiretinden eşkıya Timur ile Ömerkanlı ve Devrekanlı Kürd aşiretler efradından bazılarının tenkil edildiğine dair Diyarbakır Valisi Abdullah Paşa'nın tahriratı. deyar heyran
■ Koord: 37° 24' 2'' D, 40° 57' 15'' K
Nusaybin ilçe - Nusaybin - Mardin
Kr : Nisêbin
1914hk 📖 : Nseybîn
E474 📖 : Mıdzpin [Mtsbin] Մծբին
S373 : Ṣawbāʾ ܨܘܒܐ
Y-146 📖 : Nisibis
As-891 📖 : Naṣîbina [ Süryanice nṣîbîn "yerleşim, koloni" ]
Kürt-Sünni yerleşimi
■ MÖ 896 tarihli Adad-Nirari II yazıtında Naṣîbîna adıyla anılan önemli bir Arami kenti idi. Aramice/Süryanice Naṣîbîn (modern İbranice Netsivin), Erm Mtsbin biçimleri Antik Çağ’dan beri kaydedilmiştir. Aramice isim muhtemelen `iskan, bir yerde toplanma` anlamında «ṣwb» kökünden gelir. ■ Nusaybin nüfusu 20. yy başlarına dek büyük oranda Süryani iken günümüzde ezici çoğunlukla Kürttür. Kentin büyük bir bölümü 2014 yılında TC kuvvetlerince tahrip edilmiştir. SN
■ Kürtleşmiş Macar kökenli aileler de bulunmaktadır, bu aileler 1848 Olaylarında Osmanlı topraklarına iltica edip Müslüman olarak kalan ailelerdir. metonio
■ Nusaybin'de Kamışlo kentine göç etmelerinden önce çok kalabalık bir Kürt Yahudi grubu yaşamaktaydı. LakedemonianZvingi
■ Koord: 37° 4' 11'' D, 41° 12' 39'' K
Midyat ilçe - Midyat - Mardin
S1190 📖 : Midyad [ Süryanice ]
As-859 📖 : Matiati
■ 20. yy başında Müslüman Arap/Süryani yerleşimi. Müslüman Arap/Kürt-Sünni yerleşimi
■ Asur kralı I. Asurnasirpal’ın yazıtında (MÖ 1043) anılan Matiati ve Hekataios’un (MÖ 6. yy) andığı Matiênê ülkesinin başşehri olması muhtemeldir. Yeni ilçe merkezi asıl Midyat’tan 2 km uzaktaki Estel mahallesine taşındı. Asıl Midyat 1960’lara dek ağırlıkla Hıristiyan Süryani iken günümüzde Kürtleşmiştir. Estel halkı Araptır. SN
■ Koord: 37° 24' 59'' D, 41° 22' 21'' K
Dargeçit ilçe - Dargeçit - Mardin
1928 📖 : Kerboran / Kerburan
S1300~ 📖 : Kerburanܟܪܒܘܪܢ‎ [ Süryanice kfar buran ]
■ 20. yy başında Süryani yerleşimi. Şimdi Kürt-Sünni (Erebiyan) yerleşimi
■ Kürtçe dilli Süryani Hıristiyan kültürünün önemli bir merkezi idi. SN
■ Buranın isminin Türkçe'ye neden Dargeçit diye çevirildiğinin iyi sorgulanması gerekir. Muhtemelen Kürtçe ismi olan Kerboran- yani "Eşek Geçer" ya da "Bıçak Geçer", Ker kökünün esas haline göre değişir, manada bir darlığı betimlediği içindir. Çevirenlere ismi anlatanların Kfar boran'dan haberi olmayabilir. Öteki ihtimal ise "Kfar Buran" isminin zaten Kerboran isminin bozulmuş hali olmasıdır. Imwastingmylife
■ Koord: 37° 32' 45'' D, 41° 43' 21'' K


 
Copyright 2010-2020 Sevan NİŞANYAN. Alıntılarda kaynak gösterilmesi rica olunur.