---' 60 yerleşim bulundu.
sırala 
  Ege deniz - ---
■ Yunanca isim ilk kez MÖ 470 dolayında Aisxylos'un Agamemnon trajedisinde zikredilir. Daha önceki dönemde Hesiodos, Girit'teki İda dağını Aigaios Oros adıyla anar. Türkçede daima Akdeniz (Bahr-i Sefid) veya Adalar Denizi (Bahr-i Cezayir) olarak adlandırılan denize 1930'lu yıllarda belki Alman veya Fransız etkisiyle Ege adı verildi. Slav dillerinde halen Türkçeden çeviri Byelo More (Ak deniz) ve benzerleri kullanılır. SN
  Meriç neh - ---
Y1308: Máritsa [ Bul ]
■ Bulgarca olan Máritsa adı en erken Paxymeres Tarihinde (1308) kaydedilmiştir. Yunancada halen Evros kullanılır. SN
  Trakya - ---
Eski adı: Rumeli
Y-600: Thrakía
■ Yunanların Thraikes adını verdiği kavim MÖ 2. binyıldan itibaren bölgenin hakim halkı idi. Bir Hintavrupa dili konuştukları, yer ve kişi adlarından anlaşılmaktadır. Türkçede bölge adi daima Rumeli olarak kullanılır. Trakya adı 19. yy sonlarında Batı etkisiyle benimsenmiştir. SN
  Kazdağı dağ - ---
Eski adı: Ída
  Gediz neh - ---
■ Nehir adı Kütahya'da ilçe olan Gediz kasabasından alınmıştır. SN
  BüyükMenderes neh - ---
Y17: Koressós
Y-600: Maíandros [ Luw ]
■ Yunanca isim daha eski bir Anadolu dilinden alınmıştır. SN
  Aydın - ---
1300: Aydın
Y-450: Lydia
Y-600: Asía
■ Herodot, Strabon ve Bizanslı Stephanos'a göre Asia, eski Lidya halkının bir adı ya da Lidya başkenti Sardis ile ilgili bir yer adıdır. Roma imp. döneminde Asia eyaleti bugünkü İzmir, Manisa ve Aydın illerini kapsar. Daha sonra Asia `Ege'nin doğusundaki her yer` anlamını kazanınca, Anadolu yarımadasına `küçük Asya` anlamında Asia Minor adı verilir. ■ Bizans'ın Lydia eyaleti İzmir ve Manisa ile Aydın ilinin büyük bölümünü kapsar. Fetihten sonra Manisa ili Saruhan, İzmir ve Aydın illeri ise Aydın adını almıştır. SN
  Bafa göl - ---
1968k: Çamiçi
1905hk: BafiDeniz [ Yun vathy "koy" ]
Y1200~tb: Milêsia Limnê [ Yun "Milet gölü" ]
Y17: Latmikós Kólpos [ Yun "Latmos körfezi" ]
■ Antik çağda Ege Denizi'nin bir körfezi iken 13. yy'dan önce Menderes nehrinin alüvyon birikmesiyle kapalı bir göle dönüşmüştür. SN
  Ergene neh - ---
Y-250~ Y75 Y550: Ergínos/Ergínes/Agrianês
■ Antik Yunanca Ergínês adı Rodoslu Apollonios'un MÖ 3. yy ortalaına ait Argonautika eserinde anılır. Muhtemelen yerel Thrak dilinden alınmıştır. SN
  Saruhan - ---
Eski adı: Lydia
  Marmara deniz - ---
1729: Marmara
Y-450: Propontís [ Yun "Pontus (Karadeniz) eşiği" ]
■ Denizin Türkçe adı Marmara Adası'ndan, adanın adı ise ünlü mermer yataklarından gelir. SN
  Yıldız dağ - ---
1660eç: Istranca [ Bul странджа "küçük diyar?" ]
Y378, Y553: Haiminóntos [ Lat haemi mons "Balkan dağı" ]
■ Istranca adı Çatalca yakınındaki Stranca (Binkılıç) kasabasından gelir. Bulgarca isim muhtemelen страна `ülke, diyar` söcüğü ile ilgilidir. Roma' imparatorluğunun 4. yy'dan itibaren anılan Haemimontus ili (Edirne-Kırklareli), şimdi Bulgaristan'da olan Balkan (Haimos/Haemus) Dağının adını taşır. SN
  Hüdavendigar - ---
Eski adı: Bithynia
■ Merkezi Bursa kenti olup bugünkü Bursa, Bilecik, İzmit, Sakarya, Düzce illerini ve İstanbul'un Anadolu yakasını kapsayan ülke Antik çağda Bithyn kavim adından Bithynia, Osmanlı döneminde Hüdavendigâr adıyla anılır. SN
  Likya - ---
1300: Teke
Y-600: Lykia
■ Güneybatı Anadolu'da Gökova Körfezi ile Antalya kenti arasındaki dağlık ülke, özgül bir kültürü olan Lykkoi/Lukki halkından ötürü Lykia adını almıştır. Türkçe adı 13. yy'da burada kurulan beylikten gelir. SN
  Frigya - ---
Y-600: Phrygía
■ Bugünkü Kütahya, Eskişehir, Afyon, Uşak illeri ile Ankara ilinin batı kısmı ve Denizli ilinin büyük bölümü Antik çağda ve Türk fethine dek Phrygia adını taşımıştır. Ülke adını MÖ. 2. yy sonlarında beliren Frig (Phryg) kavminden alır. SN
  Sakarya neh - ---
1282b: Sakarya
■ Eski bir Anadolu dilinden alınmış olan antik adı, Batı Anadolu ve Balkan coğrafyasında birçok yerde görülen Ánkyra (Ankara/Engürü) ile eş kökenli olmalıdır. Anlamı açık değildir. SN
  Anadolu - ---
1330b: Anaṭoliya
■ Merkezi Amorion (Afyon Emirdağ) olan Latince Oriens ve Yunanca Anatolikê Thema (askeri vilayet) yak. 640 yılında, doğuda İslam istilasından geri çekilen askeri birliklerin yeni üssü olarak teşkilatlanmıştır. Erken Osmanlı döneminde Anadolî, Afyon-Ankara-Amasya bölgesini kapsayan beylerbeyiliğin adı iken, daha sonra genelleştirilerek `İstanbul'un doğusu` anlamında kullanılmıştır. SN
  Göller Bölgesi - ---
1300: Hamid
Eski adı: Pisidia
■ Bugünkü Isparta ve Burdur illerini kapsayan ülke Antik çağda burada yaşayan Pisid halkından ötürü Pisidia olarak adlandırılmıştır. SN
  Akdeniz deniz - ---
Y200~: Mesógaios Mεσόγαιος [ Yun "ülkeler arası (denizi)" ]
Lt600~: Mediterraneum [ Lat "ülkeler arası (denizi)" ]
■ Antik kaynaklarda adı genellikle `büyük deniz`dir (İbr Yam haGadol, Yun Megalê Thálassa, Lat Mare Magnum). Mesógaios adı en erken 2. yy'da Mısırlı Pollux'un Onomastikon'unda görülür. Klasik devir Arapçasında Bahr ar-Rûm yaygındır; modern Bahr al-abyaz (`ak deniz`) Türkçeden çeviridir. Bahr al-Mutawassıt (`ara deniz`) Batı dillerinden çeviridir. Türkçe en erken tarihten itibaren görülen Akdeniz ve Karadeniz adları muhtemelen `güney/kuzey denizi` anlamındadır. SN
  Rum - ---
Y: Romaíos [ Yun Romalı, Rum ]
■ Modern Avrupalı tarihçilerin 'Bizans' adını yakıştırdığı geç Roma İmparatorluğu ve ona tabi topraklar, Arap ve Fars kaynaklarında Rûm adıyla anılır. Osmanlı kullanımında Rûm Fırat'ın batısındaki Anadolu'nun, Rûm-İli ise İstanbul'un batısındaki eski Bizans topraklarının adıdır. SN
  Galatya - ---
Y17: Galatía
■ Bugünkü Ankara, Yozgat, Kırıkkale illerini kapsayan ülke MÖ 3. yy ortalarında Anadolu'yu istila eden Galat (Kelt) kavimlerinden ötürü Galatia adını almıştır. Galatların Tektosages, Trokmi ve Tolistobogi boyları, merkezleri sırasıyla Sivrihisar, Ankara ve Yozgat-Büyüknefes olmak üzere üç beylik/krallık kurmuştu. SN
  Tuzgölü göl - ---
Y17: Tátta
■ 6. yy'da bir Tattaion piskoposluğu (`kaza`) belirtilmiştir. Kasabanın yeri ihtilaflıdır. SN
  Paflagonya - ---
Eski adı: İsfendiyar
Eski adı: Paphlagonía
  Göksu neh - ---
Y17: Kalykadnos
  Ilgaz dağ - ---
Y17: Ólgassys
■ Antik çağda Paphlagon halkının kutsal dağı olarak zikredilmiştir. SN
  Toros dağ - ---
■ Yunanca sözcük muhtemelen Batı Sami dillerinde (Fenikece veya Aramice) `dağ` anlamına gelen Tûr sözcüğünden alıntıdır. Strabon, İran'dan Hindistan'a uzanan dağların da Tauros adını taşıdığını bildirir. SN
  Karadeniz - ---
Eski adı: Tzánika
Eski adı: Póntos
Eski adı: Canik
  Kapadokya - ---
EFa: Ktptûk
■ Herodot Kapadokya halkının kendilerine Syri/Suri adını verdiğini fakat Perslerce Kappadók- (aslı Katpatuk-) olarak adlandırıldığını belirtir. Antik Kapadokya bugünkü Kayseri, Nevşehir, Niğde illeri ile Kırşehir'in bir bölümünü kapsar. Merkezi daima Kayseri kenti olmuştur. Ayrıca Tokat-Amasya ile Samsun ilinin iç kısmı 'Pontos Kapadokyası' adı ile anılır. Eski Ermenicede ülkeye Garmir veya Garmirk Կարմիրք adı verilir. SN
  Türkiye - ---
■ Latince/İtalyanca Turchia, Fransızca Turquia adı `Türklerin egemenliğindeki ülkeler` anlamında 13. yy'dan itibaren standart kullanımdadır. Türkçede 'Batı dillerinden aktarılan Türkiya/Türkiye' adı 19. yy ikinci yarısında yaygınlaşır, 1913 dolayında resmi kullanıma girer. SN
  Seyhan neh - ---
1545: Seyhan
  Ceyhan neh - ---
A892: Ceyhân
Y-350: Pyramos [ Luw purama ]
■ Antik Pyramos nehri Arap vakanüvis el-Balazuri'nin Fütuh el-Buldan eserinde H 139 (M757) olayları bağlamında Ceyhân adıyla anılır. Arapça sözcüğün anlamı ve (varsa) Türkistan'daki Ceyhûn nehir adıyla ile ilişkisi açık değildir. SN
  Karadeniz deniz - ---
■ Strabon'a göre eski adı Pontos Ákseinos (Yun `yaban deniz`) iken hüsnütabir olarak Eúkseinos (`konuksever deniz`) benimsenmiştir. En erken MÖ 475 dolayında Pindaros kasidelerinde her iki ad görülür. Ancak modern görüşe göre isim Eski Farsça <> `kara, karanlık` sözcüğünden uyarlanmış olmalıdır. Türkçe Karadeniz 13. yy'dan itibaren kaydedilmiştir. Slavca, Arapça, Ermenice ve Batı dillerinde eş anlama gelen adların çoğu veya tümü Türkçeden çeviridir. SN
  Yeşilırmak neh - ---
Y-600: Íris
  Fırat neh - ---
Ar: El-Furât
Y-450: Euphrátês
■ En erken MÖ 2. binyıl başlarında Babil ve Asur kaynaklarında görülen Purattu adının aslen Sumerce veya daha eski bir dilde olması mümkündür. Kürtçe olmadığı muhakkaktır. SN
  Karasu neh - ---
  Nemrut dağ - ---
  Mercan dağ - ---
Eski adı: Munzur
1901hb: Muzur
E390, E666: Mzur/Mntsur
Y1057, Y1080: Moúzouron/Moúntzaron
  Karacadağ dağ - ---
Eski adı: Másios
  Mezopotamya - ---
İbr: Aram Naharayim [ "nehirler arası" ]
Ar: Cezîre [ Ar "ada" ]
Y17: Mesopotamía [ Yun "nehirler arası" ]
■ Dicle ve Fırat nehirleri arasındaki ülke anlamında. Tevrat'ta geçen Naharayim ve Roma imp. döneminde eyalet adı olan Mesopotamia özellikle bölgenin kuzey kesimine, yani Arapça adı Cezîre olan Musul-Mardin-Amid kesimini anlatır. SN
  Kop dağ - ---
  Doğu Anadolu - ---
Y-450: Armenía
Eski adı: Ermeniye
■ Kuzeyde Pontus sıradağları, batıda Fırat nehri, güneyde 'Güneydoğu Toroslar' adı verilen Diyarbakır kuzeyi dağları, Güneydoğuda Zap Nehri ile sınırlı ülke Eski Pers, Eski Yunan, Roma, Arap ve erken Türkçe kaynaklarda Armenia/Ermeniye adıyla anılır. SN
  Dicle neh - ---
Ar: Diclet
Eski adı: Tígris
  Kaçkar dağ - ---
Eski adı: Kaçkar [ Erm խաչքար "haçtaşı (dikilitaş)" ]
  Lazistan - ---
Y553: Lázika [ Yun "Laz ülkesi" ]
■ MS 3. yy'dan itibaren adı anılan Laz ülkesi Rize'nin doğusu ile Gürcistan'da Pitsunda limanı arasındaki kıyı bölgesidir. 6. yy'daki Laz Savaşları'nı tarihçi Prokopios anlatır. Modern dönemde Rize ve Hopa'yı kapsayan Lazistan vilayeti 1920'de kurulmuş ve 1923'te lağvedilmiştir. SN
  Murat neh - ---
E666: Aradzani
Y150: Arsanias
Asr: Arsaniya
  Çoruh neh - ---
E666: Çorox
Y17: Akámpsis
■ Nehir adı olan Corox/Çorox 7. yy'dan itibaren kaydedilmiştir. Ermenice, Gürcüce veya Türkçe etimolojisi muğlaktır. SN
  Habur neh - ---
Y17, Y150: Abôrras/Xabôras
As-900: Hâbûru
■ Asur kralı 2. Adad-Nirari'ye ait yazıtta (MÖ 911-891) Habûru adıyla anılmıştır. SN
  Süphan dağ - ---
Eski adı: Sipan
  Van göl - ---
Eski adı: Pıznuniats Dzov
  Kürdistan - ---
E1136: Krtastan [ Erm "Kürd ülkesi" ]
Y17: Gordyênê [ Yun "Gordû ülkesi" ]
Eski adı: Korduk [ Erm "Gordu ülkesi" ]
Eski adı: Bêth Qardû [ Süry "Qardû ülkesi" ]
  Tendürek dağ - ---
E1075: Tondrig [ Erm "tandır, fırın" ]
  Aras neh - ---
E450~: Erasx
Y-450: Araksês
■ Nehir adı Türkçeye Ermeniceden geçmiş olmalıdır; ancak kökeni muhakkak Ermeniceden daha eskiye dayanır. SN
  Ağrı dağ - ---
Kr: Agirî
■ Ermenicede dağın en eski adı olan (ve halen kullanılan) adı Masis, tamlayan hali Maseats, muhtemelen Eski Farsça `en büyük` anlamına gelen <> ( = Yun mégistos) sıfatından alınmıştır. Urartu ülkesine Kutsal Kitap'ta verilen İbranice ve Yunanca Ararat adı, 18. yy'dan önceki bir tarihte bu dağın adı olarak benimsenir. Ağri/Ağirî adı, dağ üstünde antik çağdan beri kaydedilmiş olup 1840 yılında bir heyelanda ortadan kalkan Akori/Axori kentinden alınmıştır. Anlamı belirsizdir. Kürtçe <> (`ateş`) ile birleştirilmesi halk etimolojisidir. SN



Haritada yeri belli olmayanlar.
  İyonya - ---
Y-450: İônia [ Yun "İôn (göçerler?) ülkesi" ]
■ Ege kıyısında kuzeyde Foça'dan güneyde Didim'e kadarki sahil şeridinin adıdır. Helenlerin İôn boyu rivayete göre MÖ 1000 dolayında bu bölgeye göçerek 12 koloni kurdular. Eski Farsçadan Arapça ve Türkçeye geçen Yonân adı `İyonlar` anlamına gelir. SN


Grafik harita göster     haritada ara : km