haritada ara :   km  
İzmir'de 30 ilçe bulundu.
sırala 
Çeşme ilçe - Çeşme - İzmir
Y1911 📖 Kríni [ Yun Kρήνη "çeşme" ]
1528t 📖 Çeşme
■ 20. yy başında kısmen Rum Ortodoks yerleşimi.
■ Evliya Çelebi'de görülen Hoşabad adına, Çeşme kalesinin yazıtındaki şairane bir ifade dışındaki kaynaklarda rastlanmaz. Yunanca Krini `çeşme` adı Türkçeden çeviridir. SN
■ Bu çevredeki Rum yerleşimlerinin ezici çoğunluğu Osmanlı tarafından 1700lü yıllarda Balkanlardan ve Ege adalarından iskan edilenlerin soyundan gelmektedir. metonio
■ Çeşme ilçesi ilk 12. yüzyıl civarında Türkler tarafından Çeşme köy civarında kurulmuştur. Hala o zamandan kalma yıkık bir türbe ve eski 2-3 tane ev kalmıştır.18.yüzyılda Ege adalarından gelen kişiler tarafından Rumlar çoğunluk hale gelmiştir. Günümüzde hala eski Çeşmeli Türkler bulunmaktadır ama çoğunluğu mübadiller oluşturmaktadır. Hakes
Karaburun ilçe - Karaburun - İzmir
1891s 📖 Axırlı | Karaburun
Y-100~a 📖 Mélaina Ákra [ Yun "kara burun" ]
■ 20. yy başında kısmen Rum Ortodoks yerleşimi.
■ Karaburun esasen merkezi Çeşme olan yarımadanın ve Osmanlı döneminde yarımadaya tekabül eden idari birimin adıdır. 19. yy sonlarında Çeşme ayrılınca arta kalan Karaburun kaza merkezi şimdi Karaburun adını alan Ahırlı kasabasına taşındı. SN
■ Yarımada üzerine tarihi coğrafya çalışması yapan Meritt'e göre Karaburun İskelesi antik çağın Sidoussa'sıdır. ahmet uhri
Foça ilçe - Foça - İzmir
1891s 📖 Karaca Foça
1333 📖 Foca
Y-454 📖 Phôkaia [ AnaD ]
1876a 📖 Foçateyn (kaza) [ Tr "iki Foçalar" ]
■ 20. yy başında kısmen Rum Ortodoks yerleşimi.
■ MÖ 5. yy'da Herodot'un aktardığı rivayete göre daha eski bir tarihte Yunan kolonistleri tarafından Phôkaia adıyla kurulmuştu. Türkçeye Yunancadan alıntılarda ince sesliye bitişen /k/ sesinin /ç/ye dönmesi tipiktir. 19. yy kayıtlarında `iki Foçalar` (Eski ve Yeni Foça) anlamında Foçateyn idari birim adı ve Karaca Foça kasaba adı görülür.* Yunanca adın `fok` anlamına geldiğine ilişkin yaygın rivayet muhtemelen dayanaksızdır. Bilge Umar Phokaa adının 'Luvice' olarak adlandırdığı yerli Anadolu dilinde `Sulak Yer` anlamına geldiğini savunur. SN
Urla ilçe - Urla - İzmir
1788h 📖 Vurlá
1665 📖 Urla
Y17 Y535 📖 📖 Ambrioúla/Brioúla
■ 20. yy başında kısmen Rum Ortodoks yerleşimi.
■ Strabon ve Hierokles'te anılan Bríoula/Príoulla adlı yer burası olmalıdır. Karş. Zgusta §172-1. Yunanca Vurlá biçimi geç Bizans döneminden itibaren kaydedilmiştir. SN
Seferihisar ilçe - Seferihisar - İzmir
1467t 📖 Sivrihisar (idari bölge)
■ Eski adı Sivrihisar iken Eskişehir Sivrihisar'la karıştırılmaması için 1890'larda posta idaresi tarafından vav üstüne nokta ile yazılmasına karar verilmiş ve bunun sonucu olarak yanlışlıkla Sifrihisar/Seferihisar olarak anılmıştır. Cuinet'ye göre 19. yy sonlarında nüfusu 2000 kadarı İslam ve 1500 kadarı Rum olmak üzere 3640 idi. SN
Güzelbahçe ilçe - Güzelbahçe - İzmir
1992g 📖 Narlıbahçe
1913 📖 Kızılbahçe
1528t 1891s 📖 📖 Kilizman [ Yun ]
Y-454 📖 Klazomenaí (başka yer) [ Yun "çığırganlar?" ]
■ Antik İyonya'nın 12 kentinden biri olan Klazomenai esasen Urla İskelesi mevkiinde olduğu halde, daha sonra idari nedenlerle Klazomenai/Kilizman adı buraya verilmiştir. 1992-1993'te kısa bir süre Narlıdere ile birleştirilerek Narlıbahçe adını aldı. SN
■ Kuşkusuz Klazomenai (sözcük anlamı bilinmiyor) Urla-İskele mahallesindedir ve Kilizman Klazomenai khorasının (topraklarının) sınırı olması nedeniyle bu adı almıştır. Körfezin kuzey yakasında (günümüz Kuşcenneti-Üçtepeler arası) gene Klazomanai'ye ait topraklar vardı ve bu alan haritalarda "Kil Azmanı" şeklinde geçmektedir. Nezih Aytaçlar
Dikili ilçe - Dikili - İzmir
1890hk 📖 Dikili
1800~ 📖 Dikmelik
■ 20. yy başında kısmen Rum Ortodoks yerleşimi.
■ 18. yy'da Karaosmanoğulları'nın kurduğu fidanlıktan ötürü Dikmelik adını aldı. SN
■ Anagnostopoulou (1997) 20. yy başında 7.000'lik nüfusun 4.000'inin Rum olduğunu belirtiyor. Utku Oziz
Aliağa ilçe - Aliağa - İzmir
1890hk 📖 Aliağa
1585 📖 Aliağa Çiftliği
Y-454 📖 Myrina [ AnaD ]
■ 20. yy başında Rum Ortodoks yerleşimi.
■ İzmir (S-myrna) ile aynı adı taşıyan antik Myrina limanı kasabanın hemen kuzeyinde, Kocaçay deresi ağzındadır. 19. yy sonlarına dek özel mülk olan Aliağa çiftliği üzerinde 1867'den sonra Aliağa köyü kuruldu. 1914 nüfusu Rumlardan oluşmaktaydı. SN
Narlıdere ilçe - Narlıdere - İzmir
1891s 📖 Narlıdere
1528t 1876a 📖 📖 Ayasefid [ Yun ]
1992g 📖 Narlıbahçe (bld)
■ 1992-1993'te kısa bir süre Güzelbahçe ile birleşerek Narlıbahçe adıyla belediye ve ilçe oldu. SN
Balçova ilçe - Balçova - İzmir
1909h 📖 Balçova
1528t 📖 Balçıkhavlî [ Tr "balçık avlu" ]
Çiğli ilçe - Çiğli - İzmir
1928 📖 Çiğli
1890hk 📖 Çikli
Menemen ilçe - Menemen - İzmir
1665 📖 Menemenye | Tarxaniyat
1530t 📖 Menemen
1512c : Tarxaniyat (idari bölge) [ Yun Tarxaniôtês "öz. (hanedan adı)" ]
Y1308 Y1462 📖 📖 Mainoménou Kámpos (ova) [ Yun "su baskını ovası" ]
■ 16. yy'dan itibaren `Menemen namı diğer Tarhaniyat` kazasının merkez köyüdür. Tarhaniyat adı, 13. yy'da Bizans devletinde önemli roller oynayan (muhtemelen Türk kökenli) Tarxaniotes ailesine işaret eder. Menemen esasen ovanın adıdır. Kasaba adı 19. yy'a ait bazı belgelerde Yazhisar olarak zikredilir. SN
■ Menemen adının özgün biçimi Yunanca taşkın su/sel suyu anlamına gelen Mainomenos'tur ve Gediz/Hermos nehrinin Menemen ovasında yaptığı taşkınlardan dolayı bu ismi almış olması olasılığı yüksektir. ahmet uhri
■ Menemen ismi şehir halkının şivesinde "Melemen" şeklinde telaffuz edilme eğilimi göstermektedir. Tüm yakın köylerde yaygın telaffuz "Melemen"dir. Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesi'nde de şehir ismi Melemen olarak geçmektedir. İsmail Kurun
Karşıyaka ilçe - Karşıyaka - İzmir
1891s 📖 Karşıyaka
1430t 1467t 📖 📖 Kürdelan / Kördilan
■ Rumca Kordoleon adının İngiltere kralı Aslan Yürekli Richard (Fr. Coeur de Lion) adından alındığı efsanesi temelsiz görünüyor; Richard'ın İzmir'e geldiğine dair hiçbir kayıt yoktur. Türkçe metinlerde 19. yy sonuna dek Küdelan/Kördîlan adı geçer. SN
Gaziemir ilçe - Gaziemir - İzmir
1909h 📖 Seydiköy
1890hk 📖 Sevdiköy
■ 20. yy başında Rum Ortodoks yerleşimi. Kısmen Pomak yerleşimi
■ Rodoplardaki Vça vâdisinden takriben 1886'da sürülen Pomaklardan bir kâfile buraya yerleşmiştir. Manav
Karabağlar ilçe - Karabağlar - İzmir
1890hk 📖 Karabağlar (mv)
■ 2008'de Konak ilçesinden ayrılarak ayrı ilçe olarak örgütlendi. SN
Menderes ilçe - Menderes (Seydiköy bucağı) - İzmir
1665 📖 Cumaabad
1467t 📖 Cumaovası (idari bölge)
■ Cumaovası köyü 1987'de Gölcükler ve Dereköy ile bileştirilerek eski başbakanlardan Adnan Menderes onuruna Menderes adıyla ilçe statüsü kazandı. Başbakan soyadını Büyük Menderes nehrinden almıştır. SN
Konak ilçe - Konak - İzmir
1912hi 📖 Hükümet Konağı
■ 1868 dolayında inşaatına başlanan hükümet konağından ötürü Konak adını alan meydan ve semtin adı, daha sonra İzmir merkez ilçesinin bölündüğü kısımlardan birine verildi. SN
Bayraklı ilçe - Bayraklı - İzmir
1528t 📖 Bayraklu
Y1200~ 📖 Báris
Y-450 📖 Smyrna [ AnaD ]
■ MÖ 1. binyıldan önce kurulup MÖ 5. yy'da terk edilen en eski Smyrna kenti höyüğü bu semttedir. MÖ 3. yy'da İzmir kenti Kadifekale eteğindeki şimdiki yerine taşındı. ■ Bayraklı semti 2008 yılında Karşıyaka ilçesinden ayrılarak ilçe yapıldı. SN
Buca ilçe - Buca - İzmir
1890hk 📖 Buca
■ Buca adının kaynağı muğlaktır. İsim 1688 yılında Fransız Konsoloshanesinin deprem dolayısıyla Buca'ya nakli vesilesiyle anılır. SN
■ İzmir'in yerlisi olan insanların en yoğun bulunduğu ilçedir. Ayrıca ilçede hatırı sayılır bir Kosova göçmeni Arnavut nüfusu da yaşar. M. Hakan
■ 26.04.1930 tarihli İçişleri Bakanlığı Kararnamesi ile, İzmir vilayeti Merkez kazasına bağlı Buca köyü; Kızılçullu, Tahtalı ve Uzundere köylerini kapsayacak şekilde İzmir merkezine bağlı bir nahiyeye dönüştürülmüştür (Kaynak: Devlet Arşivleri). Günal Seyit
Bergama ilçe - Bergama - İzmir
1333 📖 Bergama [ Yun ]
Y-454 📖 Pérgamon [ AnaD parga "yüksek, tepe" ]
■ Yunanca isim, `yüksek yer` veya `tepe` anlamına gelen bir pre-Helenik isimden türemiştir. MÖ 3. ve 2. yy'larda Batı Anadolu'ya hakim olan Bergama krallığı, MÖ 133'te Roma hakimiyetine girdi. 1306'da Karasi Beyliğince fethedildi. ■ 1690'lardan 1830'lara dek Bergama, Ege Bölgesinin büyük bir bölümünde az veya çok bağımsız bir beylik olarak hüküm süren Karaosmanoğlu hanedanının makamı idi. SN
Bornova ilçe - Bornova - İzmir
1891s 📖 Bîrûnabad
1528t 📖 Burnova / Burnava
Y1235 : Prinobaris [ Yun pyrinóbaris "buğday ambarı" ]
■ Yun «pyrinováris» («pyrinos» `buğday` ve «varîs» `ambar, hisar`) adından Türkçeye uyarlanmıştır. Burunabad/Burnabad ve Birunabad biçimleri Cumhuriyet dönemine dek kullanılır. İzmir Frenklerinin yazlık semti idi. SN
■ Birunabad adı Yunanca pırnar çalısı anlamına gelen Pirinobaris'ten dönüşmüş olabilir. İsmin bu hali Lembos Manastırı kayıtlarında geçmektedir. ahmet uhri
■ Rumca /b/nin /v/ sesine evrilmesi, yakınında 'Baris' adında başka bir yerleşimin olması ve isimlerin akusativinin kullanılması (elpis -> elpida) "meşeli (pırnar) Varis" anlamında Prinobaris (Prinovarida) adından geldiğini destekleyen olgulardır. Tankut Beygu
Torbalı ilçe - Torbalı - İzmir
1890hk 📖 Torbalı
Y535 📖 Mêtrópolis [ Yun "ana (tanrıça) kenti" ]
■ Türkçe 'torba' sözcüğü ile anlam bağı kurulamaz. «Metrópoli» > «*trabolu» biçiminden metatez yoluyla evrilmiş olmalıdır. SN
■ © 09.09.1889 Torbalı nahiyesinde sakin Tahtacı Aşireti'nin, Aydın Vilayeti komutanının İzmir'de yaptırdığı evin kerestesini köylerin ormanlarından kestirip hayvanlarıyla bedava ve cebren bu keresteyi İzmir'e taşıttırdığı yolundaki şikayetlerinin tahkiki. deyar heyran
Selçuk ilçe - Selçuk - İzmir
1928 📖 Selçuk | Akıncılar
1890hk 📖 Ayasoluk
1333 📖 Ayâsluk / Ayasluğ [ Yun áyios Theológos "Aziz Kelamcı" ]
■ Ayios Theologos, mezarı Selçuk'ta bulunduğu rivayet edilen İncil müellifi Aziz Yuhanna'nın sıfatıdır. Yunanca /th/ sesi erken dönem Türk yazımında Arap alfabesindeki ث (tha/se) harfi ile karşılandığı için, Ayatholog > Ayasuluğ evrimi doğaldır. ■ Selçukluların hiç gelmediği bu yere, belki Osmanlı-öncesi Türk tarihini yüceltme saikiyle 1913/1915'te Selçuk adı verilmiştir. Akıncılar 1915-1951 arası nahiye adıdır. SN
Kınık ilçe - Kınık - İzmir
1902hk 📖 Kınık
■ 20. yy başında 720 hane Türk, 250 hane Rum, 117 hane Ermeni ve 80 hane Çerkes nüfusu vardı. SN
Kemalpaşa ilçe - Kemalpaşa - İzmir
1928 📖 Kemalpaşa
1467t 1890hk 📖 📖 Nif
Y1308 📖 Nymphaíon [ Yun "peripınarı" ]
■ 1222-1260 döneminde sürgündeki Bizans imparatorlarının başlıca ikamet yeri idi. 1214 ve 1261'de İtalyan cumhuriyetleri ile iki önemli antlaşma burada imzalandı. 8 Eylül 1922'de Mustafa Kemal Paşa'nın burada konaklamasını müteakip aynı ayın sonlarında adı Kemalpaşa olarak değiştirilmiştir. SN
Bayındır ilçe - Bayındır - İzmir
1665 📖 Bayındır [ Tr "aş." ]
Tire ilçe - Tire - İzmir
1333 📖 Tîra / Tire
Y1308 📖 Thyraia
Y535 📖 Arkadiópolis? [ Yun "Arcadius (imp.) kenti" ]
Y200~a 📖 Thyaíra / Thyeira [ AnaD ]
■ Thyaira adı Yunan-öncesi bir Anadolu dilindedir. 6. yy'dan itibaren piskoposluk makamı olarak görülen Arkadiopolis'in yeri ve Roma dönemi yazıtlarında anılan Thyaira ile ilgisi kanıtlanmış değildir. 14. yy'da Aydınoğlu emirliğinin başkentlerinden biri idi. SN
Ödemiş ilçe - Ödemiş - İzmir
1891s 📖 Ödemiş
1467t 📖 Otamış
Kiraz ilçe - Kiraz - İzmir
1916hb 📖 Kelles / Kilas
Y535 📖 Koloê [ AnaD ]
1665 📖 Keles (idari bölge)
■ Evliya Çelebi'ye göre `Aydın livasında kasabasız bir kazadır, ancak civarı yirmi pare mamur köydür.` SN
Beydağ ilçe - Beydağ (Beydağı bucağı) - İzmir
1946 📖 Beyköy
1467t 📖 Balyanbolu
Y535 📖 Palaiópolis [ Yun "eskişehir" ]
■ Eski adı Yunanca Palaiopolis, Türkçede Balyambolu/Balyanbolu'ya dönüşmüştür, Beydağ yeni verilmiş isim. Nezih Aytaçlar
■ © 15.08.1804 Aydın sancağı dahilinde Balyanbolu nahiyesinin Tasahorya ve tevabii karyesi Ankara mirlivasına has olarak Ankara beytülmal mukataasına merbut olduğundan... deyar heyran


 
Copyright 2010-2020 Sevan NİŞANYAN. Alıntılarda kaynak gösterilmesi rica olunur.