haritada ara :   km  
179 yorumu bulundu.
1 | 2
sırala 
Alpagut köy - Lapseki - Çanakkale
1928 📖 : Alpağut
■ 20. yy başında Yörük yerleşimi.
■ Geçmişi 1500'lü yıllara dayanan yerleşik bir Yörük köyüdür. Adı yörede ''Alpat'' şeklinde telaffuz edilir. çanakkaleli
■ Şu an köyde Romanya göçmenleri, köyün yerlileri ve Şavak aşireti mensupları yaşamaktadır.
■ Koord: 40° 22' 45'' D, 26° 49' 16'' K
Edremit ilçe - Edremit - Balıkesir
1484 📖 : Edremid
Y-450 📖 : Atramýttion [ Anadolu Dilleri ]
■ Şimdiki Burhaniye Ören mevkiinde bulunan antik Adramytteion 11. yy’da Çaka Bey tarafından tahrip edildikten sonra terkedilmişti. Aynı isimli yeni kent 1109 yılı civarında Aleksios Komnênos’un komutanı Philokalês tarafından bugünkü yerinde kuruldu. SN
■ Edremit ilçesinin ahalisi 1878 ve Balkan Savaşlarından sonra ilçeye göç eden Rumelililer ve Adalılarla, Kazdağları'nın Tahtacı Türkmenlerdir. Kazdağlarındaki Türkmen köylerinde gelenek ve görenekler hala yaşatılmaktadır.
■ Midilli livası Molova kazası Petrecik köyünden gelip, Balıkesir ili Edremit ilçesi Turhanbey Mahallesinde iskan edilen Kocabıyık Mehmet oğlu Hüseyin'e ait tasfiye talepnamesi. 21.05.1925 Manav
■ Koord: 39° 35' 50'' D, 27° 1' 15'' K
Gülbahçe mahalle - Yunusemre (Üçpınar bucağı) - Manisa
1928 📖 : Tevfikiye
■ 20. yy başında kısmen Kafkas göçmeni yerleşimi.
■ Türk ve Çerkez Yerleşimi
■ Koord: 38° 43' 6'' D, 27° 20' 59'' K
Gönen ilçe - Gönen - Balıkesir
1487a 📖 : Gönen
Y17 📖 : Báris [ Yunanca "Granikos Ilıcası" ]
■ Büyük İskender’in MÖ 334’teki tarihi zaferine tanık olan Granikos nehri şimdiki Biga Çayıdır. Gönen adı «Granikeion» > «*Göre(n)gen» biçiminden evrilmiş olmalıdır. SN
■ Gönen ve çevresinde daha çok Kafkas göçmenleri (Çerkes) ve Balkan göçmenleri (Muhacır) vardır. Yerli Türk ahalisine ise Manav olarak tabir edilen Türkmenlerdir. Bazı yerleşim birimleri ise Yörük köyü olarak tanımlanır.
■ Manavlar Türk olmayan yerlilerdir, Türkmenler daha sonradan az miktarda gelmişler hemen manavlaşmışlardır. Yörükler'in bölgeye iskânı 1890 senesine denk gelir. Çevredeki Bulgar yerleşimleri 5 kâfile hâlinde Bandırma'dan gemiye binip Bulgaristan kontrolündeki Dedeağaç'a taşınmışlardır. 20 martta başlayan sevkiyat mayısa kadar sürmüş, takriben 2700 Bulgar Küçük Asya'yı terketmiştir. Dimetoka'dan Tahirova adlı mahalde meskun muhacirler için bir mescid ve mekteb inşası. H-24-08-1281 Manav
■ Koord: 40° 6' 16'' D, 27° 39' 24'' K
Erdek ilçe - Erdek - Balıkesir
1665 📖 : Ardak / Erdek
Y-454 📖 : Artákê [ Yunanca "çörekçe, tümsecik" ]
■ 20. yy başında Rum Ortodoks yerleşimi. Girit göçmeni/Yunanistan göçmeni yerleşimi
■ 6. yy’da Theophanes ve Prokopios’un eserlerinde zikredilen kasaba, komşu Kyzikos’un gerilemesi üzerine geç Bizans döneminde ön plana çıkmıştır. (Ramsay 162). Adı muhtemelen Yun «ártos» `yuvarlak ekmek, çörek` sözcüğünden gelir. SN
■ Erdekteki Pomakları Bandırmaya bırakan gemide 7 çevre köyü berâber yolculuk etti (Ref: Kavala Kokolalı Pomak Ayşe) Manav
■ Halkın tamamına yakını Mübadele zamanında gelen Selanik ve Girit göçmenlere dayanır. Erdek merkezin nüfus yapısı;Yerli Manavlar, Selanik-Karacaovalı Pomaklar, Giritliler, Tikveşli Pomaklar, Romanlar, sonradan gelen Karadenizliler.
■ Erdekli Ortodoks Rumlar 1903'te Faneromeni manastırı gelirleri üzerinde Peramalılarla (günümüz Karşıyaka) anlaşmazlık yaşadıkları süreçte tepki olarak Protestanlığa geçmişlerdir. (Ozil, 2006: 74) Abdullah
■ Koord: 40° 23' 58'' D, 27° 47' 33'' K
Balıkesir il - Balıkesir Merkez - Balıkesir
1902hk 📖 : Balikesir
1333 1484 📖 📖 : Bâlîkesri [ Yunanca palaiókastro? "eskihisar" ]
Y-100~a Y640 📖 📖 : Hadrianoútherai [ Yunanca "Hadrianus avlağı" ]
■ 2. yy’dan beri sikkeleri bulunan Hadrianoutherai kenti Balıkesir’de veya ona yakın bir yerdedir; kalıntıları tespit edilememiştir. ■ 14. yy’dan itibaren görülen Balıkesri adının Yun «Palaiokástro» (`eskihisar`) biçiminden türediği yaygın görüş olmakla birlikte yeterli kanıttan yoksundur. Ramsay «Palaiokaisaría» (`eski Sultankent`) ihtimalini önerir. Erken Türkçe kaynaklarda rastlanan «Balık Hisar» veya «Balak Hisar» biçimi yakıştırma olabilir; veya kentin doğusundaki Pelekas (Yılanlı) Dağı ile ilintili olabilir. SN
■ Balık/Balak Hisar adı düşük bir olasılık da olsa < Eski Türkçe balık/balak "kent, şehir" kelimesiyle ilgili olabilir (?). Balıkhisar "Şehir/Kent Hisar" > Balıkesir. [Eski Türkçe balık/balak adı Türkiye Türkçesinde hiç kullanılmamış veya marjinal kalmıştır - SN] MB
■ Balıkesir halkının büyük çoğunluğu Manav, Yörük, Çepni, Türkmen (Tahtacı), Muhacir ve Tatar olarak altı etnografik karaktere ayrılmaktadır. 19. yüzyılda yöreye Balkanlardan gelen Boşnak, Arnavut ve Pomaklar ile Kafkasyadan gelen Çerkes ile Gürcüler iskan edilmiştir. Osmanlı döneminde yörede sayıları fazla olan Rum ve Ermeni nüfusu, 1913-1923 yılları arasında gitmiştir.
■ Koord: 39° 39' 7'' D, 27° 53' 1'' K
Manyas ilçe - Manyas - Balıkesir
1902hk 📖 : Tatarköy
1530t 📖 : Manyas (idari bölge)
■ 20. yy başında Kafkas göçmeni/Kırım Tatarı veya Nogay yerleşimi.
■ Manyas adı, eski ilçe merkezi iken şimdi Soğuksu adı verilen Poimánenos (“çobanlı”) kasabasının ilk hecesi düşürülerek Türkçe telaffuza uyarlanmış biçimidir. İdari bölge adıdır. Bugünkü ilçe merkezi 19. yy başlarında Kırımlı Tatar muhacir yerleşkesi olarak kurulan, daha sonra Çerkes muhacirlerin gelmesiyle nüfusu artan Tatarköy’dür. SN
■ 1877 Osmanlı-Rus savaşı sonucunda Kırım Türklerinden 25 hanelik göçmen kafilesi Romanya'dan bu bölgeye yerleşmiştir. Bunun sonucu olarak, bölgede yaşayan köylüler, buraya Tatarköyü adını vermişlerdir. Bundan 15 yıl sonra, 1892/3’te, Kafkasya’dan 25 hanelik bir göçmen kafilesi daha gelerek, ilçede Maltepe olarak bilinen tepenin eteklerine yerleşince Manyas, Gürcü, Çerkez, Dağıstan, Kabartay vb. kültürden gruplarla renklenmiştir. Sonraki dönemlerde, sıklıkla Balkanlardan gelen göçmenlerin bölgeye yerleşmesiyle Tatar köyünün sınırları iyice genişlemiştir.
■ Koord: 40° 2' 56'' D, 27° 58' 4'' K
Reşadiye mahalle - Susurluk (ömerköy bucağı) - Balıkesir
1928 📖 : Güğüm Reşadiye
1911h 📖 : Reşadiye
■ 20. yy başında Bulgaristan göçmeni yerleşimi.
■ Köy, Bulgaristan'ın "Şumnu" ve "Razrgrad (Hezergrad)" bölgelerinden gelen macirler tarafından kurulmuştır.
■ Koord: 39° 52' 30'' D, 28° 0' 12'' K
Eminpınar mahalle - Susurluk (ömerköy bucağı) - Balıkesir
1928 📖 : Eminpınar
■ 20. yy başında Rumeli göçmeni yerleşimi.
■ 1877-78 yıllarında Bulgarsitanın Şumnu vilayetine bağlı Razgrad kasabasına bağlı Masır köyünden göçen (Hacıhüseyinler,keleşler,...) üç ailenin kurmuş olduğu bir göçmen küyüdür.
■ Koord: 39° 53' 43'' D, 28° 1' 7'' K
Gökçedere mahalle - Susurluk (ömerköy bucağı) - Balıkesir
1911h 📖 : Gökçedere
■ Köy 1877 / 1878 Osmanlı (Doksan üç) Harbi zamanında Balkanlardan göç eden muhacırlar tarafından kurulmuştur.
■ Koord: 39° 49' 37'' D, 28° 1' 23'' K
Alibey mahalle - Susurluk (ömerköy bucağı) - Balıkesir
1928 📖 : Alibey
■ Kısmen Rumeli göçmeni (Boşnak) yerleşimi
■ Boşnak ve Yörük karışımı bir köydür.
■ Koord: 39° 52' 11'' D, 28° 2' 51'' K
Kurucaoluk mahalle - Susurluk - Balıkesir
1928 📖 : Kurucaoluk
■ 20. yy başında Bulgaristan göçmeni yerleşimi.
■ 19. yy 2. yarısında (1850 - 1875 yılları arası) Bulgaristan Razgrad bölgesinden muhacirlerin yerlesmesiyle kurulan köydür.
■ Koord: 39° 55' 38'' D, 28° 3' 29'' K
Muradiye mahalle - Susurluk (Göbel bucağı) - Balıkesir
1911h 📖 : Mandır
■ 20. yy başında Bulgar yerleşimi. Kafkas göçmeni/Rumeli göçmeni yerleşimi
■ Köy Bulgaristan Muhacırları, yunanistan Muhacırları ve Kafkasya'dan gelen Çerkezler ve Kırgızlar tarafından oluşturulmuştur.
■ Küçük Asyadaki en meşhur Bulgar köyü idi. Daha 1873 senesinde seküler tedrisat vermiş ilk Bulgar Mektebi burada açılmıştır. Bulgaristandaki Recep Mahalle (Arkovna) Yayla (Jagnilo) ile Elez Fakı (Dobroplodno) köyündeki emvalin takasında bu köyün bahsi geçmiştir. Son kalan Bulgar âileler 1914 baharında Rum köylerine sürgün kararı çıkması üzerine âcilen Bulgaristana geçme karârı almıştır. Bu köylüler günümüzde İvajlov şehrinde mahalleye dönüşen Lıca köyüne iskân edildiler. Manav
■ Koord: 40° 2' 44'' D, 28° 6' 5'' K
Bigadiç ilçe - Bigadiç - Balıkesir
1530t 📖 : Bigadiç [ Yunanca küç. pigáditsa "kuyucak" ]
Y800~ : Pigádia [ Yunanca "gözeler" ]
■ Pigadia adı Atroa’lı Aziz Petros’un (773-837) bu yörede kurduğu manastır münasebetiyle anılır. SN
■ İlçe genel olarak Yörük (Sünni) ve Çepni (Alevi) karakterli bir yapı göstermektedir
■ Bizans zamanında Küçük Asya'ya iskân edilen Slavları akla getirir. Slavca olan -itsa küçültme eki söyle gelmiş olmalı. Manav
■ Koord: 39° 23' 33'' D, 28° 7' 48'' K
Yağcı mahalle - Susurluk - Balıkesir
1890hk 📖 : Yağcı
■ 20. yy başında Bulgaristan göçmeni yerleşimi.
■ Köy 93 harbi sırasında Bulgaristan muhacırlarından Bulgaristanın Kırcaali, Peştepe, Razgad vs.'den goc etmıslerdır.
■ Koord: 39° 58' 21'' D, 28° 8' 0'' K
Babaköy mahalle - Susurluk - Balıkesir
1911h 📖 : Babaköy
1890hk 📖 : Yörükköy
■ 20. yy başında Yörük/Rumeli göçmeni yerleşimi.
■ Bulgaristan muhacirleri Razgrad'dan gelmiştir. Köy iki mahalleden oluşup biri Yörüklerden, diğeri muhacirlerden oluşur. Muhacir mahallesine halen asfalt yol dahi yapılmamıştır. metonio
■ Köyün kurucuları 1850 li yıllarda Karakeçili Yörük Boyları olup 1800 lü yılların sonlarına doğru Bulgaristan muhacır ve nogaylar daha sonradan köye gelip yerleşmişlerdir.
■ Koord: 39° 48' 0'' D, 28° 8' 0'' K
Ilıcaboğazı mahalle - Susurluk (Göbel bucağı) - Balıkesir
1911h 📖 : Ilıca
■ 20. yy başında Kafkas göçmeni yerleşimi. Şimdi Alevi-Kürt veya Zaza yerleşimi
■ Marmara Bölgesinde 1923 Çerkes Sürgünü’nde boşaltılan 14 köyden biridir. SN
■ Bundan takriben 100 sene önce Kafkasya'dan gelen muhacirlerin yerleşmesi ile ilk temelleri atılan köy, daha sonraki daha sonraki yıllarda Balkanlardan gelen Muhacirlerin yerleşmesi ile kurulmuştur.doğu anadoludaki isyanlar sırasında sürgün edilen Kürt aileler, Lozan anlaşması sonrasındaki mübadele muhacirleri ile, zaman zaman rumeliden (özellikle 1951 yılındaki) göçlerle bugünkü şeklini almaya başlamıştır.
■ Tunceli sürgünleri bulunmaktadır. Veli Günaydın
■ Koord: 40° 5' 34'' D, 28° 8' 6'' K
Sultançayırı mahalle - Susurluk - Balıkesir
1920~ : Nogayköy
■ 20. yy başında Kırım Tatarı veya Nogay/Kafkas göçmeni yerleşimi.
■ 1860 dolayında Nogaylarca kurulan köye daha sonra ayrı mahalle halinde Çerkes (Abzex) muhacirler yerleştirilmiştir. SN
■ Çerkes (Abzek-Şapsığh), Muhacir, Manav ve Yörük kavimleri bu köyde yaşamı sürdürmektedir.
■ Koord: 39° 51' 49'' D, 28° 9' 2'' K
Kepsut ilçe - Kepsut - Balıkesir
1468 📖 : Kebsud
■ Daha çok Manav (Yerli Türk) karakterli köyler ağırlıktadır. Bunun yanında Yörük köyleri, muhacır köyleri ve Tahtacı Türkmen köyleri bulunmaktadır.
■ Koord: 39° 41' 17'' D, 28° 9' 16'' K
Susurluk ilçe - Susurluk - Balıkesir
1665 1890hk 📖 📖 : Susığırlık [ Türkçe "manda yeri" ]
■ 20. yy başında kısmen Rum Ortodoks yerleşimi.
■ 1890 - 1892 yılları arasında bucak merkezi Ömerköy ve Susurluk arasında değişmiştir. Son olarak 1892'de Susurluk bucak merkezi olarak kalmıştır. Bu yıllarda Susurluk'un ismi Fırt nahiyesi olarak geçer. İsmin nahiye merkezi "fırt Ömerköy'de fırt Susurluk'ta" olmasından dolayı verildiği söylenir. Özhan Çakıcı
■ 1858 ve 1878 Türk-Rus savaşında Anadolu’ya göç eden Bulgaristan ve Kafkas Göçmenleri ve sonraları Ahmet Vefik Paşa tarafından iskan ettirilen Türkmen aşiretleriyle kalabalıklaşmıştır.
■ Türkmen aşiretleri değil, Nazilliden zorla getirilen Yörükler. Manav
■ Sırasıyla, Misyalılar, Hitiler, Frigyalılar, Lidyalılar, Persler, Büyük İskender ve Bergama Krallıkları derken, Romalılar ve Bizanslılar’ın ardından Karesi Beyliği'nin ve Osmanlı İmparatorluğu'nun ve Kurtuluş Savaşı dönemi öncesinde de Yunan Krallığı'nın, Kurtuluş Savaşı'ndan itibaren günümüze kadarsa Türkiye Cumhuriyeti'nin bir yerleşimi. Günümüzdeki “Susurluk” ismini almazdan evvel, Osmanlılarca "Fart", “Farat” ve “Farad Ma’â Şamî” olarak kaynaklarda ismi anılan derbent. Bölgenin eski adı olarak bilinen "Fırt" adı, Osmanlıca'daki "elif" harfinin latin alfabeli Türkçe'ye çevrilirken "a" yerine "ı" şeklinde yorumlanmasıyla, Cumhuriyet dönemindeki latin alfabeli kaynaklara "Fırt" olarak, bir tür çeviri kazası neticesinde yanlış şekilde çevrilmiştir. Bölgenin eski adının aslı, Osmanlıca'da "Fart" şeklinde okunmakta olup فرط olarak yazılır. "Acele etmek ve ansızın gelmek" anlamlarının yanısıra, "Yollara alamet olarak dikilen işâret taşı, kadastro taşı" anlamını da taşır. “Farat” olarak da zikredilir ve “kervandan önce su kaynağına gelen ve kervanın su ihtiyacını karşılayan saka” mânâsına gelmekte olduğu gibi, “kervanın konaklayacağı yere önceden gidip güvenliği kontrol eden asker” mânâsına da gelir. Bölgede, ilk adı Konstantinopolis olan İstanbul şehrinin de adını aldığı ve "Bizans" olarak bildiğimiz Doğu Roma İmparatorluğu'nun da kurucusu olan I. Konstantin dönemine, yani MS. 330'lu yıllara tarihlenen ve bugün Sultançayır Köprüsü olarak tanınan Macestus Köprüsü yer alır: Taş kalıntıları bugün de görülebilecek bu eski Roma dönemi köprüsü sayesinde, kervan yollarının kesişim noktası hâline gelmiş olan bölgenin o zamanlardaki niteliği, bir “şehir” olmaktan ziyade bir “derbent”tir: Yani, Anadolu’nun bu noktasından gelip geçen kervanların güvenliğini sağlayan bir “karakol noktası”dır; bu yüzden Osmanlıca'daki eski ismi “Farat”tır ve/ya "Fart"tır. Zamanla, bölgeye yapılan "han" ve "kervansaray"larla, bölgede, Osmanlı şehirleşmesi de başlamıştır. Zamanla tam bir “yol üstü durağı” konumunu alan yerleşime "Susurluk" isminin verilmesi ise, Macestus Çayı'nın hinterlandındaki bataklıklarda bol miktarda yetiştirilen ve literatürde "nehir buffalosu" olarak da bilinen "su sığırı", yani "manda" popülasyonuna dayanmaktadır: Bölgenin 1300’lü yıllarda hakimi olmuş ilk Türk hükümdarları, yani Karesi Beyliği hükümdarları, bu bölgeyi, bugün “Balıkesir” olarak bildiğimiz Karesi Beyliği’nin çiftliği yapmaya karar vermişlerdir. Karesi Beyliği’ne ait İne Bey Vakfı’nın hükmündeki bir “hanedan çiftliği” olarak ıslah edilen verimli bölgede, bu sebeple "su sığırı" yani "manda" yetiştirilmiş olup, bölgeye de ilkin halk arasında "Susığırlık" ve "Susığırlığı" isimleri verilmiş olup, zamanla, bu isimler, bölgeye yerleşmiş Osmanlı halkının dilinde "Farat" isminin yerini almıştır. Öyle ki, yerel halkın bugün de aktarmaya devam ettiği sözlü bir anlatıya göre; Fatih Sultan Mehmed Han ve Zağnos Paşa arasında vuku bulmuş bir "ayran içme" hikâyesi de, bölgede manda sütü, manda yoğurdu, manda tereyağı, manda kaymağı ve manda yoğurdundan yapılan "Su Sığırlık ayranı" üretiminin önünü açmış ve bölgede mandıracılık çok gelişmiştir. "Susığırlık" ve "Susığırlığı" isimleri, resmî kayıtlarda, Cumhuriyet döneminden itibaren "Susurluk" hâline evrilmiş ve Güney Marmara'nın en büyük ırmağı olarak bilinen ve üstünde bir zamanlar "yük taşımacılığı" dahi yapılan Macestus Çayı'na da "Susurluk Çayı" denilmeye başlanmıştır. Günümüzde halen ana istasyon binası olarak kullanılmakta olan Susurluk Tren İstasyonu’nun üç cephesinin her birinin üstünde, hem Osmanlıca “Su Sığırlık”, hem de Fransızca “Sou-Sıghırlık” ifadeleri yer almaktadır. Binanın üstünde halen durmakta olan bu ifadelerin, Osmanlıca’nın yanısıra Fransızca dilinde de olmasının sebebiyse, tarihî istasyon binasının ve Susurluk’tan geçen demiryolunun, “Société Ottomane du Chemin de fer de Smyrne-Cassaba et Prolongements” ismli Fransız demiryolu şirketi tarafından yapılmasından ileri gelir. “Susurluk’un halen ayakta durmakta olan en eski binası” olan Susurluk Tren İstasyonu’nun, dikdörtgen çerçeve içindeki oyma harflerle asılı duran çok dilli tabelaları sayesinde, Türkiye Cumhuriyeti topraklarında “orijinal tabelası”nı halen taşımakta olan üç tren istasyonundan biri olduğu bilinmektedir. Nüfusunun ağırlıklı etnik dağılımı, yerel halk tarafından Hicrî Takvim'e göre "93 Harbi" olarak isimlendirilen, Miladî takvime göreyse "1877 Osmanlı-Rus Savaşı" olarak bilinen savaş öncesinde ve sonrasında, bölgeye Balkanlar'dan göç etmiş Türk muhacirler, Kırım ve Kafkas coğrafyasından göç etmiş Çerkes-Kafkas kökenli muhacirler ve aynı zamanda, burada iskân ettirilmiş olan Türkmen-Yörük aşiretlere dayanır. Susurluk, tarihten beridir sahip olduğu "yol üstü durağı" olma özelliğini ve Türkiye'nin en önemli et ve süt ürünü üretim merkezlerinden biri olma özelliğini, ismindeki tarihî hikâyeyle tutarlı biçimde günümüzde de taşımaktadır. Susurluk'un en meşhur ürünü olarak tüm Türkiye'de tanınan ve coğrafi tescile sahip Susurluk Ayranı'nın hakikî bileşeni de, Susurluk'a ismini vermiş olan su sığırlarının sütünden, yani, manda sütünden yapılan manda yoğurdudur ve Susurluk Ömür Ayranı'nın bir "yol üstü lezzeti" olarak tanınması da, "Susurluklu Ayrancı Şükrü" olarak tanınan ve bugün "Ayranevi" olarak bilinen bölgede yoldan gelip geçenlere ayran satmaya başlamış "Şükrü Evren" Bey sayesinde olmuştur. Kentteki Balkan kökenlilerin et ve et ürünlerini iyi tanıyıp inceliklerini bilmesi, Kafkas-Çerkes kökenlilerin ve bilhassa da Yörük-Türkmen nüfusun ise süt ve süt ürünlerini iyi tanıyor olması sayesinde; Susurluk Ayranı, bölgenin kaliteli peyniri mihaliç peynirinden yapılan Susurluk tostu, Susurluk Göbel Süt Kuzu Kokoreci ve aslen Kırım-Kafkas coğrafyasından getirilmiş "chibureki" yani "çibörek", Türkiye'nin en çok tanınan yol üstü lezzetleri hâline gelmiştir. Susurluk, aynı zamanda etli çorba, kelle-paça, işkembe ve ayak-paça gibi Balkan usûlü çorbalarıyla ve Balkan usûlü köfteleri, sakatat ürünleri ve "dızmana" ve "kırma" gibi Balkan börekleriyle de meşhurdur. Bilhassa Susurluk Göbel'de, merinos-kıvırıcık melezi ve coğrafi işaretli kuyruksuz "Balıkesir süt kuzusu"nun en güzelleri yetiştirildiği için, Susurluk, geçmiş devirlerdeki mandalarının yanısıra, süt kuzuları ile de çok tanınmış ve bölgede "sakatat kültürü" bu yüzden çok gelişmiştir. Türkiye'nin en kaliteli "kokoreç" türü olarak bilinen Susurluk Göbel Süt Kuzu Kokoreci ve ciğer-sarma da denilen gömlek yağına sarılı "ciğer şiş kebap", Susurluk'un zengin mutfağına Göbelli Balkan muhacirlerinin katkılarıdır. Ayrıca, adına "çıngıllı" denilen ve tercihen kaz eti ya da ördek etiyle yapılan "saçaklı erişte" de, yörenin en bilindik makarnasıdır. Bölgenin, antik çağlardaki isminin ne olduğunun kesin olarak belirlenebilmesiyse, bugün, Susurluk Belediye Parkı olarak bilinen bölgenin altında yer alan "eski nekropol" alanından elde edilebilecek bilimsel-arkeolojik veriler ışığında sağlanabilir. Ozan Önen
■ Koord: 39° 54' 48'' D, 28° 9' 34'' K
Kepekler mahalle - Susurluk (Göbel bucağı) - Balıkesir
1911h 📖 : Kepekler
■ 20. yy başında kısmen Kafkas göçmeni yerleşimi.
■ Köy Çerkesler (Abzah,Şapsığ), Arnavutlar ve Türklerden (Manav, Muhacır) oluşmaktadır.
■ Koord: 40° 5' 8'' D, 28° 9' 53'' K
Okçugöl mahalle - Susurluk (Göbel bucağı) - Balıkesir
1911h 📖 : Akçagölü
■ 20. yy başında Kırım Tatarı veya Nogay yerleşimi.
■ Tatar Türkleri tarafından kurulan köyümüzün büyük bölümünü 1877 Osmanlı- Rus savaşından sonra göç eden soydaşlarımız oluşturmaktadır
■ Koord: 40° 3' 54'' D, 28° 10' 1'' K
Yıldız mahalle - Susurluk - Balıkesir
1911h 📖 : Yıldız
■ 20. yy başında Kafkas göçmeni/Rumeli göçmeni yerleşimi.
■ Eski Manav köyü olmakla beraber köyümüzde Muhacır, Çerkes ve az da olsa Yörükler yaşamaktadır.
■ Koord: 39° 47' 55'' D, 28° 10' 50'' K
Akhisar mahalle - Karacabey - Bursa
hl 📖 : Ağsar
1604 📖 : Akhisar
■ 20. yy başında Manav yerleşimi.
■ 1603-04 tarihli devşirme kayıtlarında Hıristiyan köyü olarak anılır. SN
■ Sonrasında Afyon Emirdağ bölgesinden köye göç eden aileler olmuştur. 1951'de Bulgaristan'dan gelen göçmen aileleriyle birlikte köyde hızlı bir değişim yaşanmıştır.
■ Koord: 40° 9' 32'' D, 28° 10' 54'' K
Bozen mahalle - Susurluk - Balıkesir
1928 📖 : Bozen
1911h 📖 : Bozan
■ Kısmen Bulgaristan göçmeni yerleşimi
■ İlk olarak 1883 yıllarında Bulgaristan'ın Deliorman bölgesinin Razgrad şehrinden Göbel nahiyesine gelen ve burada sivrisinek, sıtma ve bataklıktan kaçan muhacirlerin gelip bugünkü köyün olduğu yere yerleşmesiyle başlamıştır. Daha sonra bunu gören ve göçebe olarak hayvancılıkla geçimini sağlayan Yörük ve Türkmenler de köyün üst kısmına yerleşmeye başlamışlardır.
■ Koord: 39° 48' 59'' D, 28° 13' 41'' K
Dursunbey ilçe - Dursunbey - Balıkesir
1911h 📖 : Balat [ Yunanca paláti "saray" ]
Y451 📖 : Hadrianeion [ Yunanca "Hadrianus imp. kenti" ]
1928 📖 : Dursunbey (idari bölge)
■ Dursunbey idari birim adı, Balat halen kullanılan kasaba adıdır. Antik Çağ’da Abriettene bölgesinin merkezi olan Hadrianei(on) kentinin çok sayıda sikkesi mevcuttur. SN
■ Dursunbey genel olarak konar-göçer yörük aşiretlerinin iskana geçmesiyle kurulmuş olan yörük köyleri ile tanınır. Konar-göçer Türk aşiretleri'nin izleri bu köylerde görülmektedir.
■ Koord: 39° 35' 7'' D, 28° 37' 34'' K
Küçükçekmece ilçe - Küçükçekmece - İstanbul
1890hk 📖 : Kç. Çekmece
1530t 📖 : Küçükçekme
Y553 Y813 📖 📖 : Rhégion [ Yunanca "yarcık, küçük bayır" ]
■ 6. yy’da yaptırılan saray dolayısıyla gündeme gelen Rhegion köyüdür. ’Çekmece’ adı için Büyükçekmece maddesine bakınız. SN
■ Nüfus Profili: Tokatlı:32,765, Sinoplu: 30,092, Samsunlu: 28,478, Mardinli: 27,784,Malatyalı:26,214.
■ Koord: 40° 59' 40'' D, 28° 46' 25'' K
Güngören ilçe - Güngören (Mahmutbey bucağı) - İstanbul
1897h : Vidos [ Yunanca ]
■ Nüfus Profili: Trabzonlu: 17,649, Malatyalı: 16,935, Diyarbakırlı: 15,308, Kastamonulu: 13,228, Sivaslı: 11,566
■ Koord: 41° 1' 10'' D, 28° 52' 23'' K
Esenler ilçe - Esenler (Mahmutbey bucağı) - İstanbul
1890hk 📖 : Litros [ Yunanca lytrai akk. lytres "azatlılar" ]
■ 20. yy başında Rum Ortodoks/Roman (Çingene) yerleşimi.
■ 20. yy başında köy meydanında Ay. Yórgios kilisesi ve ayazması olduğu, ancak nüfus çoğunluğunun `Çingene` olduğu belirtilir. İz kalmamıştır. SN
■ Nüfusun çoğunu Malatya, Kastamonu, Sivas, Sinop ve Giresunlu oluşturur.
■ Koord: 41° 2' 23'' D, 28° 52' 41'' K
Yeniköy mahalle - Gemlik - Bursa
Yörük yerleşimi
■ 1952 yılında Karacabey Dağlarından gelen konargöçer Yörükler iskan edilmiştir.
■ Koord: 40° 22' 46'' D, 29° 9' 22'' K
Hamidiye mahalle - Gemlik - Bursa
1928 📖 : Hamidiye
■ 20. yy başında Gürcü yerleşimi.
■ Hamidiye Köyünün halkı Artvin'den göç ederek gelmişler. Acara Bölgesi Gürcülerindendir.
■ Koord: 40° 21' 34'' D, 29° 14' 40'' K
Çiftlik mahalle - İnegöl - Bursa
■ 20. yy başında Gürcü yerleşimi.
■ Köy 93 harbi öncesi Gürcistan Acara bölgesinden gemişlerdir. Gürcü dili konuşulur.
■ Koord: 40° 4' 26'' D, 29° 22' 35'' K
Karakadı mahalle - İnegöl - Bursa
<1960 📖 : Muratpınarı
■ 20. yy başında Ahıska Türkü/Gürcü yerleşimi. Şimdi yerleşimi
■ Acara ve Ahıska muhaciri yerleşimi
■ Koord: 40° 0' 39'' D, 29° 29' 58'' K
Dağyoncalı mahalle - Serdivan (Kâzımpaşa bucağı) - Sakarya
1928 📖 : Dağyoncalı
■ 20. yy başında Rumeli göçmeni yerleşimi.
■ Bu köye ilk yerleşenler 1890 yılında Balkanlardan göçen insanlardır. Sonraki yıllardan Doğu Karadeniz ve Orta Karadenizden göçenlerle beraber köy şu anki durumuna gelmiştir.
■ Koord: 40° 46' 51'' D, 30° 15' 23'' K
Kuruçeşme mahalle - Serdivan (Kâzımpaşa bucağı) - Sakarya
1928 📖 : Kuruçeşme İlhamiye
■ Kısmen Rumeli göçmeni (Boşnak) yerleşimi
■ Balkan harbi sonrasi Bosna ve Üskup'ten gelen vatandaslarimizin yerlestigi bir birimdir.
■ Koord: 40° 47' 24'' D, 30° 18' 34'' K
Serdivan ilçe - Serdivan (Kâzımpaşa bucağı) - Sakarya
1928 📖 : Serdivan [ Türkçe "başbucak" ]
Y1900~ 📖 : Petrádes [ Yunanca "taşlıklar" ]
■ 20. yy başında kısmen Rum Ortodoks yerleşimi. Kısmen Yunanistan göçmeni yerleşimi
■ 2008’de ilçe oldu. SN
■ 1924 yılında yapılan mübadelede Serdivan'a şimdiki Yunanistan Drama vilayetine bağlı Raholika/Ravika köyünden ilk muhacirler yerleştirilir. Ravika'nın şimdiki adı Kalifitos'dur. ekaragoz
■ 1928’de Arnavutluk’tan, 1934 yılında da Bulgaristan, Yugoslavya ve Kocacık’tan, 1948’de Karadeniz’den ( Trabzon ve Rize) 1951’de yine Bulgaristan ve Yugoslavya’dan gelen göçmenler sebebi ile her geçen gün artmıştır.
■ Bilinen ilk sâkinleri Kürdlerdir. Osmanlıda "Şıhbızınlı Türkmân Ekrâdı" tâbir edilirdi. İsmi vaktinde etraftaki çiftliklerin, köylerin tâbii olduğu divanlardan en büyüğü olabileceğini düşündürüyor. Kandıra ve İzmit köylerine dağılan Kürdler yerlileşmiştir. Bölge Kürdleri sâdece Akyazıda toplu kalmayı başarmışsa da Kürdçe azalmıştır. 1790 itibâriyle Moralı/Tesalyalı Helenler yerleşmeye başlamış. Rumların oturduğu kadim Serdivan bugünkü Serdivan merkezinden 3-4 km batı istikâmetindeydi bugün yeller esiyor yerinde. Adapazarı'nın Serdivan köyünde iskanları kararlaştırılan Drama'nın Raholika köyü muhacirlerine ait çift hayvanlarının uzun süre bekletilmemesi. 30.03.1924. Mübâdele ile ayrıca Rakovo (Kratero) köylüleri iskân edilmişti. 1900/01 tarihli belgelerden anlaşıldığı üzere de Adapazarı yakınlarında Gökçeviran’da (Gökviran) Fransız uyruklu Emil Bodvin’in kuruttuğu bataklığa Boşnak muhacirlerinin el koyması üzerine tazminat talebi ile karşılaşmıştı. Manav
■ Koord: 40° 45' 52'' D, 30° 21' 15'' K
Çınardibi mahalle - Arifiye - Sakarya
Ç1920~ 📖 : Şhabe Hable
1910h 📖 : Hamidiye
■ 20. yy başında kısmen Kafkas göçmeni (Ubıx) yerleşimi.
■ Çerkes yerleşimi. Köye ilk yerleşen aile 'Şhabe' ailesi, Ubıh kökenlidir. ceyhun
■ Nüfusunun yarısından çoğu Çerkes olmakla birlikte geri kalan hanelerde Manav, Yörük ve Karadeniz kökenli kişiler yaşamaktadır.
■ Koord: 40° 39' 45'' D, 30° 23' 26'' K
KayalarReşitbey mahalle (Çaybaşıyeniköy bağ) - Erenler - Sakarya
Ç1920~ 📖 : Şaxrıl Y'kıta
1910h 📖 : Reşidbey
■ 20. yy başında Kafkas göçmeni (Abhaz) yerleşimi.
■ Köyde Abaza, Arnavut ve Karadeniz kökenli vatandaşlar yaşamaktadır.
■ Koord: 40° 41' 9'' D, 30° 28' 5'' K
Demirbey mahalle - Adapazarı (Söğütlü bucağı) - Sakarya
1928 📖 : Demirbey İcbariye
1890hk 📖 : Çerkeskışla
■ Kısmen Rumeli göçmeni yerleşimi
■ Balkan harbinden kaçan Rumeli göçmenlerinin yerleştiği bir köy haline gelmiştir.
■ Koord: 40° 50' 59'' D, 30° 29' 13'' K
Ekinli mahalle - Erenler - Sakarya
1890hk 📖 : Çarka
Karadeniz göçmeni yerleşimi
■ 1573 tarihli Hüdavendigâr Tahririnde Çarka köprüsü ile bu köprünün bakım ve onarımından sorumlu cemaat-ı köprüciyan’dan söz edilir. SN
■ Köyün çoğunluğunu Karadenizlilerden oluşup bunun yanında Muhacir ve Arnavut milleti de vardır
■ Koord: 40° 41' 14'' D, 30° 30' 24'' K
Ağacık mahalle - Ferizli (Söğütlü bucağı) - Sakarya
1928 📖 : Ağacık
■ 20. yy başında Rumeli göçmeni yerleşimi.
■ 93 harbi vesilesiyle başlayan göç mahallenin şu anki yerleşimin başlangıcıdır.
■ Kandıra'nın Şeyhler Nahiyesi'ne bağlı Ağacık karyesinde sakin Tırnova muhacirlerinin her türlü zulm ve baskılardan korunması. H-10-04-1316 Manav
■ Koord: 41° 0' 45'' D, 30° 30' 25'' K
Karapürçek ilçe - Karapürçek - Sakarya
1928 📖 : By. Karapürçek
1487a 📖 : Abı Sufî [ Türkçe "Sofu suyu" ]
■ Halk arasında Abısafi (`saf su`), Alpsofi, hatta Aksofu adları kullanılır. Aslı Ab-ı Sufî (`sofu suyu`) olmalıdır. ■ 15. yy tahrirlerine göre halkı Kürt aşireti iken daha sonra bunlar Rumeli’ye göçürülüp ’perakende’ edilmiştir. Barkan 349. SN
■ İlçenin yerli halkı Manav adı verilen halktan oluşmakta iken, çeşitli göç hareketleri sonucunda Kafkasya, Karadeniz, Kuzey Irak ve Balkanlar'dan vatandaşlarımız gelerek yerleşmişlerdir.
■ Abaza muhacirlerinden İzmid'de sakin Hacı İbrahim, İzmid'in Karaburçak karyesinden Kobzac bin Kirzana ve Varna ile Mustafabeyler karyesinden Çeço'nun Kafkasya'da kalan ailelerinin buraya getirilmesi talebi. (Dahiliye; Muhaceret) M-19-05-1873 Adapazarı kazasının Akyazı nahiyesi köylerinden Karapürçek karyesinin, bağlı bulunduğu Yurtan Divanı'ndan ayrılması talebinin değerlendirilmesi için bazı bilgilerin istenmesi. H-12-04-1338 Manav
■ Koord: 40° 38' 30'' D, 30° 32' 17'' K
Sinanoğlu mahalle - Ferizli (Söğütlü bucağı) - Sakarya
1912h 📖 : Sinanoğlu
1487a 📖 : Sinanlı
■ 20. yy başında Kafkas göçmeni yerleşimi. Kısmen Karadeniz göçmeni yerleşimi
■ Abhazların kurduğu köye cumhuriyetle beraber Doğu Karadenizden göç başlamıştır. Geldikleri yöreye göre mahallede; Trabzonlular, Oflular, Gürcüler, Manavlar, Muhacirler, Fatsalılar ve Sürmeneliler bir arada yaşar
■ 15. asırda bahsi geçen köy 19. asır sonunda Manav yerleşimi. 16. asırda Sinanoğlu Çiftliği nam-ı diğer Balabancı ve Sinanoğlu Çiftliği nam-ı diğer Bahseklü olarak iki ayrı yerleşimden bahsedilir. Balabancı için; Mirliva hassı olan köyde 11’i hariçten 58 kişi yerleşik olarak kaydedilmiş olup, toplam 7120 akçe gelir yazılıdır. Söz konusu gelirin 5500 akçesinin hububat türü vergilerden, 636 akçesinin hane ve mücerred, 500 akçesinin keten ve meyve, 300 akçesinin hayvancılık, 15 akçesinin değirmen ve 149 akçesinin bâd-ı hevâ-deştbâni türü vergilerden sağlandığı anlaşılmaktadır. Bahseklü için; Mirliva hassı olan köyde 13’ü hariçten 50 kişi yerleşik olarak kaydedilmiş olup, toplam 3400 akçe gelir yazılıdır. Söz konusu gelirin 2200 akçesinin hububat türü vergilerden, 535 akçesinin hane ve mücerred, 300 akçesinin keten ve meyve, 170 akçesinin hayvancılık, 60 akçesinin değirmen ve 135 akçesinin bâd-ı hevâ-deştbâni türü vergilerden sağlandığı anlaşılmaktadır diye kaydedilmiştir. Manav
■ Koord: 40° 58' 17'' D, 30° 32' 45'' K
Adatepe mahalle - Karasu - Sakarya
1902hk 📖 : Adatepe
■ 20. yy başında Kafkas göçmeni yerleşimi. Kısmen Karadeniz göçmeni yerleşimi
■ Abhaz ve Giresun,Ordu,Trabzon,Rize göçmeni yerleşimi
■ Kandıra kazası dahilinde kain Adatepe karyesinde sakin Çerkez muhacirlerinden Şahin Bey'in mani hali olmadığı takdirde Orman Süvariliği'ne veya koruculuğuna tayin edilmesi. H-18-09-1310 Manav
■ Koord: 41° 2' 2'' D, 30° 35' 29'' K
Paşaköy mahalle - Hendek - Sakarya
1928 📖 : Paşaköy
■ 20. yy başında Rumeli göçmeni yerleşimi.
■ 1892 yılında Bulgaristan'ın; Tırgovişte ili (Eskicuma) Osmanpazarı-(Omurtag) ilçesinin Aydınköy'den göç eden muhacir ailelerden oluşmaktadır.
■ Koord: 40° 50' 0'' D, 30° 36' 18'' K
Dereköy mahalle - Hendek - Sakarya
Karadeniz göçmeni yerleşimi
■ Trabzon Vakfıkebir ilçesinden gelen göçmenler çoğunluktadır.
■ Koord: 40° 56' 56'' D, 30° 37' 19'' K
İhsaniye mahalle - Karasu - Sakarya
1928 📖 : İhsaniye
■ 20. yy başında kısmen Kafkas göçmeni yerleşimi. Bulgaristan göçmeni/Karadeniz göçmeni yerleşimi
■ Çerkez, Bulgaristan göçmeni ve Karadeniz göçmeni Yerleşimi
■ Koord: 41° 7' 6'' D, 30° 38' 11'' K
Sivritepe mahalle - Hendek - Sakarya
1928 📖 : Mansuriye Sivritepe
Ab 📖 : Awublaa
■ 20. yy başında kısmen Kafkas göçmeni (Abhaz) yerleşimi. Kısmen Rumeli göçmeni yerleşimi
■ Bu köyde, köyün yerlileri(Manav), Batı Trakya Göçmenleri(Muhacir), Karadenizliler ve Abhazalar yaşamaktadır.
■ Koord: 40° 50' 16'' D, 30° 38' 15'' K
Hacıkışla mahalle - Hendek - Sakarya
Karadeniz göçmeni yerleşimi
■ 1900lü yılların başlarında Karadeniz'den (Trabzon - Surmene - Koprubasi vb) gelen nüfus çoğunluktadır.
■ Koord: 40° 52' 22'' D, 30° 38' 17'' K
Ballıkaya mahalle - Akyazı - Sakarya
■ 20. yy başında kısmen Rumeli göçmeni yerleşimi. Şimdi Karadeniz göçmeni yerleşimi
■ Mahallenin tamamı Trabzon ili, Şalpazarı ilçesinden göçmüştür.
■ Koord: 40° 35' 9'' D, 30° 39' 47'' K
Karasu ilçe - Karasu - Sakarya
1928 📖 : İncilli
1902hk 📖 : İncirli
■ 20. yy başında Rum Ortodoks/Kafkas göçmeni yerleşimi.
■ İlçeye adını veren Karasu köyü şimdi Küçük Karasu adıyla anılmaktadır. İlçe merkezi daha sonra İncirli/İncilli kasabasına taşınmıştır. SN
■ İlçenin merkez mahallesi resmi olarak halen 'İncilli' olarak anılır. Erh'S.
■ Nüfusun çoğunluğu Doğu Karadeniz ve Kars göçmenleridir.
■ Çevre köy Rumlarından bir grup Gümülcinenin Thrilorio köyünde oturmakta olup 'tepike' isimli tatlı yapımını devam ettirmektedir. Çobanyataklılar Kozani Akrini köyünde iskânlı. Selânik Mesimeri köyünde de Karasulu Helenler iskânlıdır. Ekseriyetle Kozani köylerinde iskânlıdırlar. İzmid'in Kandıra kazasına bağlı Karasu nahiyesinin Çobanyatağı köyü civarında araştırılarak ortaya çıkarılan simli kurşun ve çinko madeninin İzzet Beyzade Reşid Bey'le arkadaşlarına imtiyazı verilmesinden dolayı sandığa ait paranın alınması. (Teshilat Sandığı, Muhacirin Komisyonu, Orman ve Maadin, Dahiliye) Karacaali ve Ahiçelebi Kaymakamları Seyid Ali Efendi ile Galib Bey'in icra-yı becâyişleri. (Dahiliye) H-21-12-1322. Hristiyan Helenlerin kaçışında sonra Karasu'da kalan bütün mal ve mülk hükümet tarafından İpsiz Recep' hediye edildi, o da hemşehrilerine sattı, hediye etti. Kuvvacılardan hediye kabul etmeyenler çok oldu. Tarih: 25/Ra/1316 (Milâdi 1898) Dosya No:20 Gömlek No:32 Fon Kodu: DH.TMIK.S.. Kandıra kazasına bağlı Karasu nâhiyesinin Kandıra’dan ayrılarak Adapazarı kazasına bağlanması talebi. Kandıra kazası dahilinde Karasu nahiyesi civarında vaki simli kurşun madenini kendilerinin keşfettiklerini iddia eden Mardiros ile Laz Arif ve şürekası arasında cereyan eden münazaa hakkında tahrirat. (Hüdavendigar 2) H-28-04-1309 Manav
■ Koord: 41° 5' 43'' D, 30° 41' 32'' K
Kazımiye mahalle - Hendek - Sakarya
1928 📖 : Kazımiye
1900~ 📖 : Sökköy
■ 20. yy başında Rum Ortodoks yerleşimi. Şimdi Yunanistan göçmeni yerleşimi
■ 1923 yıllarında Selanik Drama'dan göcen muhacirlerdir.
■ 1923-1927 arasında yapılan mübadelede Yunanistan’ın Kavala ilinin Dırama kazası Mahmut (Mamatlı) köyü ile Arpacık köylerinden 665 kişi Hendek'e gelip Kazımiye köyüne yerleştirildiler. Arpacık köyünden gelenler Kazımiye'nin Arpacık mahallesinde, Mamatlı (Dafnonas)’dan gelenler orta mahallesine yerleşmişlerdir. O zamanlarda Hendek Kaymakamı olan Kazım Bey onuruna köyün Sökköy olan eski adı Kazımiye olarak değiştirilmiştir. seneryelkenci
■ Koord: 40° 48' 38'' D, 30° 42' 40'' K
Sarıyer mahalle - Hendek - Sakarya
Ab 📖 : Lakraa
■ 20. yy başında Kafkas göçmeni/Karadeniz göçmeni (Abhaz) yerleşimi.
■ Abhaz'ların yanı sıra Lazlar ve Gürcülerde bulunmaktadır
■ Koord: 40° 43' 22'' D, 30° 43' 20'' K
Kahraman mahalle - Hendek - Sakarya
1909hb 📖 : Kapancık
■ Köyde Selanik Muhacirler ve Ordulular çoğunluktadır.
■ Koord: 40° 48' 41'' D, 30° 44' 5'' K
Yarıca mahalle - Hendek - Sakarya
Ab 📖 : Kguaracugea
1910h 📖 : Yarıca Deresi (neh)
■ 20. yy başında Kafkas göçmeni (Abhaz) yerleşimi. Kısmen Karadeniz göçmeni yerleşimi
■ Abhaz ve Giresunlu ve Trabzonlu göçmen Yerleşimi
■ Koord: 40° 45' 34'' D, 30° 46' 52'' K
Bakacak mahalle - Hendek (Karadere bucağı) - Sakarya
1928 📖 : Gübrelik Hayriye
■ Köy halkı, Ordu Mesudiye'den 1880li yıllarda gelir.
■ Koord: 40° 42' 13'' D, 30° 47' 42'' K
Aktaş mahalle - Kocaali (Ortaköy bucağı) - Sakarya
1928 📖 : Aktaş
■ 20. yy başında Rum Ortodoks yerleşimi. Şimdi Rumeli göçmeni (Boşnak) yerleşimi
■ Novipazar dan göçmüş Boşnaklar yerleşti.
■ Köyün civardaki diğer Rum köyleriyle berâber 19. asrın ikinci yarısında Ordudan gelme Rumlarca kurulmuştur. Bu çevrede bulunan Tekeli yörüklerinden bir grup 1920'lerin sonlarında Vezirköprüdeki Kabalıkarapınar köyünde yer satın alıp göçmüşlerdir. Manav
■ Koord: 40° 57' 44'' D, 30° 51' 10'' K
Kızılüzüm mahalle - Kocaali - Sakarya
Karadeniz göçmeni yerleşimi
■ 93 Harbinin Kafkaslar ve Doğu Karadenizde oluşturduğu göç dalgası ile Ordu, Giresun ve Trabzon dan göç edenler mahallenin ilk kurucularıdır.
■ Koord: 40° 55' 13'' D, 30° 51' 55'' K
Yalpankaya mahalle - Kocaali (Ortaköy bucağı) - Sakarya
1928 📖 : Yalpankaya
Karadeniz göçmeni yerleşimi
■ Köye ilk gelenlerin Ordu (Fatsa) ve Giresun (Görele)’den geldikleri bilinmektedir.
■ Koord: 40° 57' 28'' D, 30° 54' 25'' K
Esmahanım köy - Akçakoca - Düzce
1902hk 📖 : Esmahanım
■ 20. yy başında Kafkas göçmeni/Karadeniz göçmeni yerleşimi.
■ Köyün genel nüfusu Abhazlar'dan oluşmaktadır. Kısmen Hemşinli bulunmaktadır.
■ Koord: 40° 59' 40'' D, 30° 59' 5'' K
Çilimli ilçe - Çilimli - Düzce
1928 📖 : Çilimi
■ Sultan Abdülaziz döneminde başlayan göç hareketlerinde Kafkaslardan, Balkanlardan, Orta ve Doğu Karadeniz’den yoğun göç alan Çilimli, değişik kültürlerin buluşma noktası olmuştur.
■ Koord: 40° 53' 45'' D, 31° 2' 54'' K
Sarıyayla köy - Akçakoca - Düzce
1941ha 📖 : Yaylacık
■ 20. yy başında Karadeniz göçmeni yerleşimi.
■ 1878'de 93 Harbi sebebiyle Ordu ve Eynesil (Giresun)’den gelen göçmenler tarafından kurulmuştur.
■ Koord: 41° 0' 7'' D, 31° 4' 22'' K
Çakırsayvan mahalle - Kaynaşlı - Düzce
1928 📖 : Çakırsayvan
Karadeniz göçmeni yerleşimi
■ Giresun ve çevresinden göçen vatandaşlar tarafından kurulmuştur.
■ Koord: 40° 43' 9'' D, 31° 16' 28'' K
Çamoluk köy - Kaynaşlı - Düzce
1946 📖 : Kasbey / Kasbay
■ 20. yy başında Kafkas göçmeni (Abhaz) yerleşimi. Kısmen Karadeniz göçmeni yerleşimi
■ Abhaz, Trabzon (Vakfıkebir, Beşikdüzü, Şalpazarı) ve Giresunlu Yerleşlmi
■ Koord: 40° 44' 43'' D, 31° 17' 20'' K
Çatalçam mahalle - Kaynaşlı - Düzce
■ 20. yy başında Karadeniz göçmeni yerleşimi.
■ 1885’te Trabzon Akçaabat yöresinden gelmişlerdir.
■ Koord: 40° 42' 44'' D, 31° 17' 46'' K
Altunköy köy - Kaynaşlı - Düzce
■ Köye ilk gelen aileler; Trabzon, Şalpazarı ve Vakfıkebir’den gelmişlerdir.
■ Koord: 40° 42' 34'' D, 31° 18' 50'' K
Hacıazizler köy - Kaynaşlı - Düzce
■ Hacıazizler Köyü’ne ilk olarak 93 harbi sıralarında Gümüş Ali oğulları, Çengel oğulları Arnavutoğulları (Çamaşlılar) ve Mehdi oğulları aileleri yerleşip daha sonra gelen ailelerle köyün bugünkü nüfusu oluşmuştur.
■ Koord: 40° 42' 1'' D, 31° 20' 1'' K
Çamlıca köy - Kaynaşlı - Düzce
■ 20. yy başında Karadeniz göçmeni yerleşimi.
■ 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşı (93 harbi) sıralarında Trabzon ve Giresun muhacirleri tarafından kurulmuştur.
■ Koord: 40° 43' 31'' D, 31° 20' 29'' K
Dipsizgöl köy - Kaynaşlı - Düzce
1928 📖 : Dipsizgöl
■ 20. yy başında Karadeniz göçmeni yerleşimi.
■ 1880-1885 yıllarında, Giresun Piraziz ve Bulancak’tan Düdükçüoğlulları, Kahvecioğulları, Abdaloğulları, Harşıtlılar, Tıngıroğulları aileleri ilk olarak Bıçkıyanı Köyü Deregözü mevkiine yerleşiyor. Daha sonra Deregözü mevkiinden ayrılarak Dipsizgöl’ün bugünkü yerine yerleşerek köyü kuruyor. Köye daha sonraları aynı yöreden gelen ailelerle birlikte köy bugünkü konumuna geliyor.
■ Koord: 40° 43' 47'' D, 31° 21' 59'' K
Darıyeribakacak köy - Kaynaşlı - Düzce
1928 📖 : Aşağıbakacak
Karadeniz göçmeni yerleşimi
■ Köyün ilk kurucularından olan Hafız Mustafa Özdemiroğlu, 93 Harbi sıralarında göçlerle Düzce’ye, daha sonra da köyün şu an bulunduğu yere yaylacı olarak yerleşir. Ardından köye Trabzon (Beşikdüzü), Giresun (Tirebolu) ve Gümüşhane (Uluköy)’den gelen aileler yerleşmiştir.
■ Koord: 40° 45' 5'' D, 31° 23' 3'' K
Kulu ilçe - Kulu - Konya
1816z 📖 : Kulu [ Türkçe "öz." ]
■ 18. yy’da bölgeye hakim olan Kulubey oğulları hanedanı adından. SN
■ © 25.05.1702 Ankara'da Çukurcak kazasına tabi Ahi Çomak Evkafı'nın mütevellileri olan Mustafa Dede, Kulu Dede ile Şaban umur-ı vakfı hüsn-i idare eylediklerinden, cihetin bunlara tevcihi hakkında Kadı Mehmed tarafından yazılan arz. © »»» 27.04.1816 Hadişözü kazasına tabi Kulu ve Kozanlı karyelerinde sakin Kulubeyoğlu voyvoda Seyyid Hüseyin Ağa... deyar heyran
■ İlçenin yerli halkının büyük bir kısmı Kürd ve Türk'tür. İlçeye daha sonraları Doğu ve Güneydoğu Anadolu'nun muhtelif yerlerinden gelen Kürt aşiretler (Rişvan aşireti, Şeyhbizinli Aşireti vs.) yerleştirildi. 1853-1856 Osmanlı-Rus Kırım Savaşı'ndan sonra Anadolu'ya göç eden Nogay Türklerinin büyük bir kısmı ilçeye ve çevresine yerleştirildiler. Kozmopolit bir yapıya sahiptir. İlçe halkı Yörükler, Kürtler, Nogaylar, Türkmenlerden oluşur.
■ Koord: 39° 5' 23'' D, 33° 4' 17'' K
Kuzköy köy - Türkeli - Sinop
1928 📖 : Kuzköy
■ 20. yy başında kısmen Kafkas göçmeni yerleşimi.
■ Türk, Çerkes ve Gürcü aileler vardır.
■ Koord: 41° 55' 35'' D, 34° 15' 57'' K
Dibekli köy - Sinop Merkez - Sinop
1925h 📖 : Dibekli
■ 20. yy başında Kafkas göçmeni yerleşimi. Kısmen Kürt-Sünni yerleşimi
■ Köyde Abazalar, Çerkezler, Gürcüler ve çok az sayıda Kürtler vardır.
■ Koord: 42° 1' 0'' D, 35° 0' 52'' K
Tekçam köy - Hamamözü - Amasya
1928 📖 : Tekçam
■ Gümüşhane nin Kürtün ilçesinden gelen göçmenlerin oluşturduğu köydür.
■ Koord: 40° 42' 28'' D, 35° 6' 33'' K
Seyhan ilçe - Seyhan - Adana
■ 19.06.1986 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan yasayla Adana büyükşehir bölgesinde yaratılan ilçedir. Adını Seyhan nehrinden almıştır. SN
■ Türk ve Kürt nüfus yoğun olmak üzere Arap ve Cono aşireti de nüfusun önemli bir kısmını oluşturur.
■ 1990 yılına kadar çoğunluk Türk azınlık Fellah. 1990 yılından itibaren Doğu ve Güneydoğudan yoğun göç almaya başlamıştır. Şu anda %50 Türk %25 Fellah % 25 Kürttür. Ahmet
■ %50 Türk rakamı abartıdır, zira en kalabalık olan mahalleleri Nusayri, Kürt, Zaza çoğunlukludur. Veli Günaydın
■ Seyhan ilçe merkezinin yüzde yirmiden fazlası Kürt, yüzde yirmiye yakını Araptır. Tahminen yüzde beş oranında diğer etnik grupların da olduğunu varsayarsanız bu ilçe merkezinin yarısından biraz çoğu Türk kökenli anlamına geliyor. metonio
■ Seyhan'ın açık ara farkla en kalabalık mahallesi olan Yeşilyurt mahallesi Türktür. En kalabalık ikinci mahallesi olan Gülbahçesi ise Kürttür. En kalabalık üçüncü mahallesi olan Gürselpaşa'da Türkler çoğunluktur ama ciddi bir Kürt nüfus da vardır. En kalabalık dördüncü ve beşinci mahalleleri olan Pınar ve Tellidere mahallelerinin ise ezici çoğunluğu Türktür. Bu mahallelerin hiçbirinde dişe dokunur bir Nusayri nüfus yoktur. Cukurovali
■ Koord: 36° 58' 54'' D, 35° 19' 17'' K
Kaleboğazı köy - Amasya Merkez (Doğantepe bucağı) - Amasya
1928 📖 : Kaleboğazı
Alevi-Kürt veya Zaza yerleşimi
■ Köyün asıl kökeni Elazığ Palu'ya dayanmaktadır
■ Koord: 40° 33' 15'' D, 35° 33' 24'' K
Akbulut mahalle - Alaçam - Samsun
Eski adı: Sordan
■ Nüfus Yerli ve Trabzon Of ve Rize Pazar'dan gelen göçmenlerden oluşur.
■ Köy halkı yerli olarak kabul edilen Sünni Türkmenler, Trabzon'dan gelen Müslüman Rumlar ve Rize'nin Pazar ilçesinden gelen Lazlar'dan meydana gelmektedir. Polat Koçak
■ Koord: 41° 34' 48'' D, 35° 38' 45'' K
Mürsel mahalle - Havza - Samsun
1928 📖 : Mursal
Alevi-Türk yerleşimi
■ Sivas'ın Kangal ilçesine bağlı Mürsel köyünden gelip yerleşilmiştir.
■ Koord: 40° 58' 10'' D, 35° 43' 58'' K
Gökçeağaç mahalle - Bafra - Samsun
1925h 📖 : Gökçeağaç
yerleşimi
■ Nüfusun çoğunluğu Sinop taraftan ve iç kesimlerden gelen aileler ile Gürcü aileler oluşturmaktadır ve ayrı mahalleler oluşturmuşlardır. Ayrıca Ordu'dan gelen aileler de yaşamaktadır.
■ Kilise kalıntısı olduğunu 90'larda gören köylüler olmuştur. Manav
■ Köy halkı Sinop ve Ordu'dan gelen Türkler ile Batum Muhaciri olarak bilinen Gürcüler'den oluşmaktadır. Polat Koçak
■ Koord: 41° 32' 48'' D, 35° 45' 41'' K
Karakaya köy - Zile - Tokat
1928 📖 : Karakaya
■ Köyün yerlileri Kafkaslardan ve Horasan taraflarından göç ederek gelen muhacirlerden oluşmuştur.
■ Koord: 40° 22' 59'' D, 35° 46' 59'' K
Kapıkaya mahalle - Bafra (Boğazkaya bucağı) - Samsun
Y1911 📖 : Kapıkaya
■ 20. yy başında Rum Ortodoks yerleşimi. Şimdi Yunanistan göçmeni yerleşimi
■ 1924 yılında Selanik - Drama'dan gelen mübadiller yerleşmiştir.
■ Koord: 41° 22' 10'' D, 35° 47' 27'' K
Türkköyü mahalle - Bafra - Samsun
1928 📖 : Türkköyü
1485t 📖 : Türkobası
■ Ordu ilinin İkizce ilçesinin Karlıtepe köyünde ikamet eden İçağasıoğulları sülalesinin soyadlarını bu köyden aldıkları bilinir. 17. yüzyılın sonu veya 18.yüzyılın başında köylü ile yaşanan husumet sonucunda bu köyden o zaman Ünyeye bağlı bulunan Çatak köyüne (Karlıtepe) göç eden İsmail Bey, Çatak köyünde yaşayan ve aslen Karamanogullarından olup sürgün yemiş Genç ağalara sığınmıştır. Genç ağalar tarafından kendisine toprak verilip İçağası denilmiştir. Sülalenin bir kısmıd a Ordunun Kumru ilçesinde yaşamaktadır.
■ Koord: 41° 28' 48'' D, 35° 48' 29'' K
Hatippınarı köy - Zile (Boztepe bucağı) - Tokat
1928 📖 : Hatippınarı
Karapapak/Terekeme yerleşimi
■ Osmanlı-Rus savaşından sonra bölgeden ayrılmak zorunda kalan Karabağlı Türk köyleri Zile ye gelmişlerdir
■ Koord: 40° 9' 59'' D, 35° 49' 47'' K
Emenli mahalle - Bafra - Samsun
1928 📖 : Emenli
■ Kısmen Alevi-Türk yerleşimi
■ Köye çok bir çok yöreden aileler yerleşmiştir.(Trabzon,Sivas,Tokat vb..)
■ Köy halkı Alevi Türkmen'dir. Çeşitli kentlerden Alevi veya Sünniler gelmiştir. Gelenler Türk, Çerkes, Laz veya Rum kökenlidir. Fakat köy halkının halen çoğunluğu Alevi Türkmenler'den oluşur. Polat Koçak
■ Koord: 41° 38' 26'' D, 35° 51' 7'' K
Sahilkent mahalle - Bafra - Samsun
■ Köyün halkı Ordudan göç edenlerden oluşturur.
■ Koord: 41° 41' 7'' D, 35° 51' 8'' K
Gazibeyli mahalle - Bafra - Samsun
1928 📖 : Gazibeyli
■ 20. yy başında kısmen Kafkas göçmeni (Abz/Şapsığ) yerleşimi.
■ 19. yy sonunda kısmen Hıristiyan fakat çoklukla Türk yerleşimi iken Çerkes muhacirler yerleştirildi. SN
■ Gazibeyli köyü Türk köyü olmakla birlikte köyde Ruslar tarafından 1864 yılında sürülen Çerkezler de yaşamaktadır. 93 harbinden sonra buralara yerleştirilmiştir (Adigelerin Abzekh ve Shapsikh Kollari). Sadece Çerkezler değil Lazlar da yaşamaktadır. Kendilerini Kafkasyada yaşadıkları bölgelerin adları ile adlandırılırlar. Köyün şu an en büyük ailelerini oluşturan Lazlar Rize'nin Ardeşen ilçesinden gelmişlerdir.
■ Koord: 41° 28' 35'' D, 35° 52' 28'' K
Bafra ilçe - Bafra - Samsun
1485t 📖 : Bafra
Y1150 📖 : Paúra [ Anadolu Dilleri ]
■ Lozan Antlaşması'ndan sonra Bafra'nın Rum halkından hayatta kalanlar Yunanistan'ın Kavala, Drama ve Selanik yörelerinden gelen ve tütün yetiştirme işini çok iyi bilen Türklerle mübadele edilmiştir. Mübadillerin sayısı oldukça fazladır. Ayrıca Balkan Savaşları (1912) sonrası Kosova'dan gelen Arnavut göçmenlerden büyük bir nüfus Bafra çevresine yerleştirilmiştir. Halen Kosova kültürünü ve ana dilleri Arnavutça'yı yaşatmaktadırlar. Arnavut göçmenlerin Bafra'da tarım ve bahçecilik kültürünün gelişmesinde büyük katkıları olmuştur.
■ Bafralı Helenler, Helenistan'da Türk dilli olduklarından Bafralis denerek epey alaya alınmıştır. Bafra'da bir Rum Ortodoks Helen mahallesi olması gerek, ismi Tikenlik, yeri tespit edilemiyor. Buranın Rum Ortodoks halkın Serres'te Karidochori, Drama'da ise Anidron, Lefkogeia, Vathytopos ve Amisiana köylerine iskân edilmiştir. Manav
■ Koord: 41° 33' 59'' D, 35° 54' 21'' K
Karıncak mahalle - Bafra - Samsun
1925h 📖 : Karıncak
■ Köy halkını başta Yugoslavya'dan gelen Arnavutlar olmak üzere Çerkezler, Lazlar ve Boşnaklar meydana getirmektedir
■ Köy halkı Arnavutlar, Boşnaklar, Çerkesler ve Lazlar'dan meydana gelir. Polat Koçak
■ Koord: 41° 40' 20'' D, 35° 55' 54'' K
Evrenuşağı mahalle - Bafra - Samsun
Y1911 📖 : Evrenuşağı
■ 20. yy başında Rum Ortodoks yerleşimi. Yunanistan göçmeni/Karadeniz göçmeni yerleşimi
■ Selanik muhaciri ve Trabzon'un ilçelerinden gelen Karadenizli göçmenlerle meskundur.
■ Köy halkı Selanik Muhacirleri ile Trabzon'dan gelen Müslüman Rum ve Çepni Türkmeni kökenli ailelerden oluşmaktadır. Polat Koçak
■ Koord: 41° 30' 0'' D, 35° 56' 47'' K
Koşu mahalle - Bafra - Samsun
1925h 📖 : Kürtler + Çerkesler
■ Köyde Erbaa (Tokat'ın ilçesi), Bulancak (Giresun), Boyabat(Sinop), Aybastı (Ordu), Fatsa (Ordu), Çerkez, Tonya (Trabzon), Arnavut ve Yunanistan mübadilleri yaşamaktadır.
■ Köy halkı Arnavutlar, Yunan Muhaciri Türkler ve Pomaklar, Orta Karadeniz Bölgesi'nin çeşitli kentlerinden gelen Çepniler, Trabzon'dan gelen Müslüman Rumlar, Çerkezler ve Kürtler'den oluşmaktadır. Polat Koçak
■ Koord: 41° 42' 45'' D, 35° 58' 1'' K
Üçpınar mahalle - Bafra - Samsun
Y1911 📖 : Üçpınar
■ 20. yy başında Rum Ortodoks yerleşimi.
■ Alevi ve sünni türkmenler, yörükler, muhacirler, arnavutlar, giresun,ordu ve rize illerinden göçenlerin yaşadığı karışık bir köydür. seyyah
■ Çerkez, Arnavut, Yunanistan Muhaciri ve Yörük Yerleşimi
■ Köy halkı Alevi Türkmenler, Sünni Türkmenler, Sünni Arnavutlar, Giresun ve Ordu'dan gelen Çepni Türkmenleri, Rize'den gelen Hemşinler, Sünni Yörükler, Çerkezler, Drama ve Kavala Muhaciri Balkan Türklerin'den oluşmaktadır. Kısacası köy Karadeniz'in özeti gibidir. Çok kozmopolit ve karışıktır! Polat Koçak
■ Koord: 41° 33' 57'' D, 35° 59' 55'' K
Elmaçukuru mahalle - Atakum - Samsun
1926h 📖 : Elmaçukuru
■ 20. yy başında Rum Ortodoks yerleşimi. Şimdi Karadeniz göçmeni yerleşimi
■ Trabzon'un Maçka,Tonya, Vakfıkebir, Of ilçesi ve Holo köyünden gelen yerleşimciler köyün demografik yapısını değiştirmiştir.
■ Köy esasen Türk köyüdür. 1970'den sonra Trabzon'un çeşitli ilçelerinden Müslüman Rum kökenli vatandaşlar gelerek köyün demografik yapısı değişti. Günümüzde Trabzonlu Müslüman Rum nüfus çoğunluk, Samsunlu Türk nüfus azınlıktır. Polat Koçak
■ Koord: 41° 20' 13'' D, 36° 0' 46'' K
Taşköprü mahalle - Bafra - Samsun
■ Köyde Gurcüler, Arnavutlar, Rizeli, Trabzonlular, Çerkezler, Ordulular, Yerliler (Bafra köylerinden doğankaya vs.), deveciler (Yörükler) ve Muhacirler yaşamaktadır.
■ Köy kozmopolit bir yapıya sahiptir. Bu durum çeşitli tarla alım ve satımlarından kaynaklıdır. Köydeki nüfus ağırlığı sahip kesimler Arnavutlar, Çerkesler ve Yunan Muhacirleridir. Diğerleri yani Karadeniz kentlerinden gelen ya da Deveci dediğimiz yörükler ya da Gürcüler birkaç aile olarak köyde yaşamını sürdürmektedir. Mustafa
■ Koord: 41° 32' 25'' D, 36° 2' 30'' K
Erikli mahalle - Atakum - Samsun
1928 📖 : Erikli
■ 20. yy başında Rum Ortodoks yerleşimi. Şimdi Karadeniz göçmeni yerleşimi
■ Nüfusu Artvin, Trabzon, Rize, Giresun ve Ordu illerinden gelenler oluşturur.
■ Koord: 41° 21' 27'' D, 36° 3' 34'' K
Kayagüney mahalle - Atakum (Taflan bucağı) - Samsun
■ 20. yy başında Rum Ortodoks yerleşimi.
■ İkamet edenler Trabzon, Rize Göçmenlerinin kaynaşmasıyla oluştu.
■ Koord: 41° 24' 15'' D, 36° 4' 54'' K
Beylik mahalle - Ondokuzmayıs (Taflan bucağı) - Samsun
1920a 📖 : Beylik
■ 20. yy başında kısmen Rum Ortodoks yerleşimi. Rumeli göçmeni/Karadeniz göçmeni yerleşimi
■ Halihazırda merkez mahallesinde Mübadiller ve Alaçamlılar, Kirmancık Mahallesinde Alaçamlılar, Yeni mahallesinde Trabzon'dan gelenler yaşamaktadır. seyyah
■ Köy halkı Rumeli muhaciri Türklerden , Alaçam ilçesinden ve Trabzon civarından gelenlerden oluşmaktadır.
■ Koord: 41° 27' 29'' D, 36° 5' 30'' K
Kaleboğazı mahalle - Canik - Samsun
Karadeniz göçmeni yerleşimi
■ Köy halkının çoğunluğu Trabzon Vakfıkebir ve Sürmene ilçelerinden göç etmiştir.
■ Koord: 41° 11' 20'' D, 36° 13' 10'' K
Aşağıaavdan mahalle - İlkadım - Samsun
■ 20. yy başında Rum Ortodoks yerleşimi. Şimdi Rumeli göçmeni (Pomak) yerleşimi
■ Asağı Avdan köylüleri 1924 senesinde Selanik sancagina bagli Drama vilayetinin Bük nahiyesinin Gornovo köyünden mubadil olarak Samsun merkez Asagi Avdan köyüne gelmislerdir.
■ Koord: 41° 14' 36'' D, 36° 13' 54'' K
Artmak mahalle - Pınarbaşı (Pazarören bucağı) - Kayseri
1928 📖 : Artmak
■ 20. yy başında Ahıska Türkü yerleşimi.
■ 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşında (93 Harbi) Osmanlı Devletinin izni ve yer göstermesiyle Ardahan (Dedegül Köyü) ve Kars yörelerinden göçenlerce kurulmuştur.
■ Koord: 38° 32' 46'' D, 36° 16' 1'' K
Kavacık mahalle - İlkadım - Samsun
1928 📖 : Kavacık
Yunanistan göçmeni yerleşimi
■ Köyün aslen halkı 1921-1922 Yunanistan Drama göçmeni mubadillerdir
■ Koord: 41° 15' 59'' D, 36° 16' 48'' K


 
Copyright 2010-2020 Sevan NİŞANYAN. Alıntılarda kaynak gösterilmesi rica olunur.